أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
255
قانون ( فارسى )
داروى مسهل تجويز كنى . 1 - در ابتداى پيدايش دمل كه كمكى به علاج است و كار علاج را آسان و سبكتر مىكند . 2 - قبل از تركيدن دمل كه دمل را به تركيدن وادار كند . اما وقتى كه دمل دارد مىتركد ، بايد ادرارآورها كه به ترتيب ذكر شدند به همان ترتيب استعمال شوند . هرچه رسيدن دمل كاملتر صورت گرفته است ، تو ادرارآور قوىتر استعمال كن ! داروهايى كه در رسانيدن دمل مددكارند از قرار زيرند : 1 - شير الاغ با شكر قرمز ، يا با گز استبرق . 2 - آب ريشهها . 3 - مويز و انجير و پر سياوشان و شنبليله با روغن بادام شيرين ، يا روغن بادام تلخ . 4 - روغن شنبليله . 5 - روغن گياه سه كوهه . اگر خواستى روغن گياه سه كوهه قوىتر باشد ، ثمر گياه سه كوهه را نيز اضافه كن ! 6 - اربه ( مريم نخودى كوهى ) را آبپز كنند و ناشتا بخورند . 7 - شربت حسل پرمايه ناشتا بخورند . 8 - عسل بر آتش جوشيدهء كف گرفته بخورند . 9 - انجير و عسلاب در آب جو ريزند و بخورند . 10 - داروى تركيبى زير نيز خوب است . نسخه : كاسنى بيابانى خشكيده ، يك درهم . بزر مرو خوش يك درهم و نيم . آرد شنبليله يك درهم . با وزن سه اوقيه از شير الاغ با شكر شيرين شده بخورند . داروهاى تناولى در علاج دمل كبد كه بازكننده ، نرمىبخش و تقويتى باشند عبارتند از : خاراگوش ، زعفران ، سنبل ، بيخ گياه عود الصليب ، بيخ آويشم ، بيخ روناس ، مصطكى ، هر دو نوع سنبل ( سنبلان ) ، ثمر گياه پنج انگشت ، افشرهء مشكانيه و ريشهء لوفا ( قنطوريون ) . روغنها : روغن سنبل رومى ، روغن درختچهء مصطكى و روغن سوسن . داروهاى گذاشتنى بر كبد كه در اين حالت مفيدند عبارتند از : هر ضمادى كه آرد و شاهافسر ، بابونه ، بيخ سوسن ، پونه ، ريشهء خطمى ، انجير ، مويز ، خمير مايهزده ، پياز برشته و روغن بزر ، در آنها وارد است . اگر نياز به ضماد تأثيربخشى داشتى : آرد جو ، بورك ، چلغوز كبوتر ، پونه ، سقز درخت بنه ، زفت ، خاكهء كوبيدهء كندر ، و امثال آن را درهم ريز و بسرش و آن را بر كبد بيمار بگذار ! هرگاه بيمار احساس كرد كه دمل دارد مىرسد ، اين دستورات را مراعات نمايد : 1 - بر كبد بخوابد .