أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

245

قانون ( فارسى )

فصل دهم ورم در وريد باب ( ماساريقا ) همان نشانيها كه براى شناسائى ورم گرم كبد ذكر كرديم بر ورم پديد آمده در ماساريقا نيز تطبيق مىكنند و تنها در حالتى كمى از هم جدا هستند . اگر ورم ماساريقا گرم باشد ، تبى كه از گرم‌مزاجى ورم سرچشمه مىگيرد ، سبك‌تر از آن حالت تب است كه از اثر ورم گرم داخل كبد روى مىآورد ، و احساس سنگينى همراه كشيده شدن به اطراف - كه هم در ورم گرم كبد حس مىشود و هم در ورم ماساريقا - در ورم ماساريقا بيشتر از آنكه در ورم گرم كبد است به شكم و معده سرايت مىكند و در شكم و معده ژرفاروتر است . همچنين ممكن است در ورم ماساريقا كشيدگى از احساس سنگينى بيشتر باشد . وقتى بيمار كبدى را معاينه مىكنى و نشانيهاى راه‌بندان در كبد را نيافتى و نشانيهاى ورم گرم در كبد نيز نبود و ديدى كه مدفوع بيمار با كيلوس همراه است و كم‌مايه و آبكى است و در عين وقت تشخيص دادى كه اين حالت مدفوع از اثر ناتوانى نيروى هضم‌كنندهء معده نيست و دلايل وجود ناتوانى نيروى هضم‌كنندهء معده در ميان نيست ، و همچنين اگر بيمار كشيدگى ( تمدد ) و تب سبك احساس مىكند ، بدان كه حتما و بدون ترديد ورم گرم در ماساريقا پديد آمده است . ممكن است در ماساريقا ورم سخت پيدا شود ؛ كه در اين حالت بسيار دشوار است تشخيص دهى آيا ورم سخت در ماساريقا است يا اينكه راه‌بندان در آن پيدا شده است . مگر از راه حدس زدن و از تشخيص نشانيهاى دور از ماساريقا به طريق درست هدايت شوى . منظور از نشانيهاى دور آن است كه اگر بعد از چندين روز ديدى كه چرك و خونابه از سوى كبد ريزش كرد و از راه مدفوع بيرون آمد ، بدان كه موجب بيمارى راه‌بندان در ماساريقا نيست بلكه ورم است . و اگر مادهء چركين ريزش كرده از طرف كبد و بيرون آمده با مدفوع رنگش به سرخى خونى گرايش داشت ، بدان كه از ورم ماساريقا است نه از ورم خود كبد . اما اگر به رنگ چرك زردرنگ و صفرائى بود ، معلوم مىشود كه از ورم خود كبد است . فصل يازدهم علاج حالتهاى ناسازگار كبد عموما الف - علاج ورم گرم‌خونى در كبد اگر تشخيص دادى كه ورم گرم‌خونى در كبد بيمار هست ، در معالجه‌اش دستورات زير را مراعات كن ! 1 - قبل از هر چيز حالت رگها و خونى را كه در آنها است بررسى كن ، آيا رگها بيش از حد طبيعى پرخون هستند ؟ 2 - نيروى بيمار را در نظر آر . آيا چگونه علاجى را تحمل مىكند و كدام علاج با مزاجش سازگار