أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

168

قانون ( فارسى )

جوجه مرغ را در آب بپزند و بعد از پخته شدن از آن بيرون آورند و در آب ديگر بپزند تا از اثر پختن زياد از هم مىپاشد . آنگاه گوشت را در هاون ريزند و بكوبند و آبى كه از كوبيدن حاصل آيد بگذارند تا سرد مىشود . آنگاه مغز نان آرد دوبار بيخته را در آن تريد كنند و كمى شراب بر آن ريزند و با افشرهء شكوفهء مهرگياه آميخته كنند ، سپس از آن بخورند . اگر گوشت جوجه - كه ذكرش آمد - در پختن از هم بپاشد سپس آن را بكوبند بهتر از آن است كه اول بكوبند و بعدا بپزند . كه در حالت اخير رطوبت غريزى گوشت بخار مىشود و از بين مىرود . اما اگر اول بپزند و بعدا بكوبند حرارت غريزى را حفظ مىكند و از بين نمىرود . براى كسانى كه دل بهم آمدن و دگرگون شدن حال طبيعى را دارند و آنهايى كه خوراك را از راه دهان بر مىآورند . اين غذاها مفيد است : آش از گوشت كبك و از گوشت جوجهء مرغ كه با آب‌غوره ، ترش و ترنج ، سماق ، آب سيب ترش باشد و در روغن زيتون نارسيده بپزد . اگر قاوت جو را با آب سرد بخورند ، خالى از بهره نيست ، و به‌ويژه اگر حالتى از قى باقى باشد . بايد خوردن اين غذاها را ادامه دهند و بارها آن را تكرار كنند ، هرچند آنها را برآورند . اگر ديدى كه بيمار از شكل و فرم غذاها نفرت پيدا كرده است ، به نوعى ديگر و شكل ديگر ، همان غذاها را به وى بخوران ! اينك ليست داروهاى ساده و تركيبى كه عموما در علاج دل بهم آمدن و قى كردن مفيدند : 1 - جاويدن و خائيدن كندر ، مصطكى و سر و بهره رسانند . 2 - چاتلانقوش ( ثمر درخت بنه ) را با دندان بشكنند و بخايند . 3 - يك قاشق فيجن ( سداب ) خشكيده بخورند ، بهره‌اش شگفت‌آور است . 4 - ميخك را بكوبند و بسايند تا مانند سرمه مىشود . آن را آگنهء كعك و افشرهء ميوه كن ! بيمار همين‌كه آن را خورد بىدرنگ قى تسكين يابد . 5 - اگر ميخك كوبيدهء سائيده را با آب بخورند خوب است . 6 - ميخك سائيده را در آب بريزند و آب را بجوشانند و بيمار از آن بخورد خوب است ؛ به‌ويژه براى كودكان قىزده بسيار مفيد است . 7 - و اگر مصطكى با ميخك را در آب بجوشانند و آب را بخورند فايده‌اش بيشتر است . 8 - براى كسى كه مادهء زهره‌اى را درسته برمىآورد ، و نيز براى حالات ديگر قى و دل بهم آمدن ، رب ترنج فايده‌بخش است ، و قى را تسكين دهد و دل بهم آمدن را از بين مىبرد . 9 - كسى كه سبب قى كردنش مادهء خلط سردمزاج در معده است ، رب ترنج را با عود خام و ميخك مخلوط كند و بخورد خوب است . 10 - پوست پسته را تنها يا همراه ديك ابزار بخورند فايده بينند . 11 - از پوست پسته بهتر شكوفهء تاك ( كرم ) است كه تنها يا همراه ديك ابزار بخورند . 12 - شاه‌زيره و شراب سيكى و شراب سوسن را بخورند خوب است . 13 - اگر بچهء شيرخواره قى مىكند ، بايد زن شيرده دارو بخورد و بچه از راه شير معالجه شود .