أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

156

قانون ( فارسى )

دست برداشتن از خوراك در ميان نيست . همين رفتار را عادت خود قرار مىدهند و ظاهرا صحيح و سالم هستند و اين پرخورى و هميشه‌خورى براى آنها چيزى است طبيعى . مثلشان مثل آن پرنده است كه آن را سار ملخ‌خوار گويند . ملخ فرو مىدهد و از آن سوى بيرون مىآورد و تا ملخ‌گير بياورد سير خوردن را نمىداند . حيوانات ديگرى هم هستند كه به اين سار ملخ‌خوار و با آن انسان شكم‌انبار همكار و هماهنگند . هستند كسانى پندارند كه همين‌كه بعد از خوردن غذا حركت كنند يا بر خشم آيند يا حرف بزنند ، يا واكنش روانى از خود نشان دهند خوراك را برمىآورند . كه سبب اين حالتها را قبلا دانستى ! قى كردن سالم و بىزيان آن است كه در پرمايگى و كم‌مايگى حد ميانگين داشته باشد ، و مادهء خلط برآورده از خلطهايى باشد كه معده بدانها خو گرفته است . از قبيل : بلغم و صفرا . اگر كسى در حالت بيمارى مادهء گندنائى قى كند نشانهء بدحالى بيمار است . اگر مادهء قى شده سبزرنگ مايل به سياهى و يا لاجوردى يا نيلى باشد - كه برعكس زنگارى و گندنائى هستند - اكثرا نشانى ثابت ماندن حرارت است . گاهى اتفاق افتد كه قى شدهء لاجوردى و نيلىرنگ ، از سوختگى مادهء خلطى ساكن در معده باشد . اما بايد بدانى كه هر خلط سوخته در معده به رنگ لاجوردى و نيلى نيست . خلطى كه از اثر سردى و نماندن نيرو سياه و تيره نشده باشد و به رنگ گندنائى روشن و صاف تمايل داشته باشد ، حالتى غير از حالت خلط سوختهء برنگ لاجوردى و نيلى دارد . كسانى كه كبدشان سوء مزاج بسيار گرم دارد و كسانى كه ورم گرم در كبد دارند مادهء قى كردهء آنها اولا به رنگ صفرا و ثانيا به رنگ گندنا و ثالثا زنگارى است ؛ به علاوه سكسكه و دل‌بهم آمدن هم دارند . برآوردن مادهء سياه‌رنگ و قى كردن مادهء متعفن و گنديده خوب نيست . مگر از اثر ورم طحال مادهء سياه‌رنگ قى كنند يا در اواخر تب چهار روز در ميان مادهء سياه‌رنگ قى كنند كه زياد جاى نگرانى نيست . به‌ويژه اگر در حال تبهاى وبائى ، برآورده از راه دهان سياه يا بدبو باشد و نيز اگر تهوع ( پيش درآمد قى ) در روز چهارم ابتلا به تب وبائى پديد آيد ، حتما قى كنند فايده بينند . فصل پنجم نشانيهايى كه آژير قى كردنند 1 - دل بهم آمدن و تهوع پيش‌درآمد قى كردن هستند كه سابقا آن را ذكر كرديم . 2 - اگر لب پريد و احساس كردى كه سردنده‌هاى نزديك شكم رو به بالا كشيده مىشوند حتما قى در پى دارند .