گفتار ششم حالات معده و مراق و اطرافيان معده فصل اول باد شكم حالات و ظروفى كه باد شكم را توليد مىكنند چند جهت دارند : 1 - اگر خوراك رطوبى و تر مزاج در معده جمع آيد و رطوبت بيگانه از گوهر خوراك وارد معده شود ، تبديل به باد مىشود . و اگر حرارت معده شديد نباشد حتى اگر ميانه باشد نمىتواند مادهء آمادهء باد شدن را از باد شدن باز دارد . 2 - خوراكى كه در معده گرد آمده است در گوهر بادزا نيست ، اگر حرارت كافى بر او چيره نشود و حرارت ناتوان باشد ، آن خوراك به بخار تبديل مىشود و باد شكم به وجود مىآيد . آرى هرچند خوراك به خودى خود بادزا نيست و در اندرون به باد تبديل نمىشود و بادى را برنمىانگيزد ، اما اگر حرارت معده در تحليل آن كوتاه آمد به حركت درمىآيد و بهم‌زده مىشود و به هضم نمىرسد . اين حركت و بهم‌زده شدن باد را برمىانگيزد . امّا اگر هيچ حرارتى به هيچ وجه بر آن اثر نگذارد هر چند خوراك در گوهر بادزا باشد به باد تبديل نمىشود . توضيحى در اينجا لازم است : اگر خوراكى در معده توليد باد نمىكند از سه حالت خارج نيست . الف - خود خوراك در گوهر بادزا نيست . ب - خوراك بادزاست اما حرارت بر او چيره شده است و از باد شدن جلوگيرى كرده است . ج - سرمايى هست كه نمىگذارد خوراك حركت كند و بجنبد . 3 - شايد حرارت به حد كافى باشد و بتواند خوراك را بدون باد توليد كردن به هضم برساند و مادهء خوراكى نيز كاملا آمادهء هضم شدن باشد ؛ اما دارندهء معده كار دست خود دهد . مثلا آب زياد بر خوراك بنوشد يا چنان حركاتى كند كه خوراك در معده بهم‌زده شود و باد وجود خود را اعلام نمايد . 4 - خوراك وارد شده به معده بادزا است . مانند لوبيا ، عدس و امثال آنها ، اگر اين خوراك و لو اينكه بسيار كم و از جاى هضم شدن دور باشد و نيروى معده نيز بر مرام باشد ولى حرارت معده بسيار