أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
146
قانون ( فارسى )
شديد نباشد حتما تبديل به باد خواهد شد . 5 - شراب پرمايه و شيرينمزه بادزاست ؛ مگر شراب شيرين ، بسيار آبكى باشد . البته آن هم توليد باد مىكند اما باد نازك و بيصدا كه پرمايهگى در آن نيست . 6 - خوراك در گوهر گرم است كه وقت هضم شدن گرمتر مىشود . اگر در اين هنگام با مادهء سرد و تر مزاج تصادف كند ، آن ماده را تحليل مىبرد و به بخار تبديل مىكند و بخار باد شكم مىشود . 7 - شكم گرسنه و تهى از غذاست ، مادهء رطوبى شيشهرنگ در معده و رودهها جايگزين است . هر گاه حرارت معده به كار پرداخت ، مادهء رطوبى شيشهاى از اثر گرماى چيره تحليل مىرود و به باد شكم تبديل مىشود و آنگاه است كه قرقر شكم گرسنه و باد شكم كولاك مىكند . كه شايد سبب اين حالت چنين باشد : طبيعت فراغهايى يافته است ، نيروى بدن حركت كرده است و در كمترين حركت و جنبش ، هواى پناه گرفته در فراغها از اين حركت به جنبش درآمدهاند و باقىماندهء بخارها در درون ، همراه بادها به حركت درآمده و باد شكم ايجاد شده است . 8 - مادهء سودائى در اندازهء بسيار در معده جمع شده است و توليد باد كرده است . 9 - بيماريهاى سپرز ( طحال ) نيز بادبرانگيز هستند . 10 - اكثرا سرماى وارد بر بدن - كه از خارج آمده - بدن را آكنده است . حرارت تحليلبرنده ناتوان است و يا توان تحليل بردن همگى ماده را ندارد . نيمى از مادهء سرما را تحليل مىبرد و نيم تحليل نرفته تبخير مىشود . در اينجا هر بخارى كه تحليل نرود به باد شكم تبديل مىشود . اگر تازه بر خواستگان از بيمارى با باد شكم زياد دست به گريبان بودند ، علامت برگشتن بيمارى است . بيماريهاى مراق اكثرا از شدت حرارت معده و بند آمدن راه تغذيه در بدن ايجاد مىشوند كه اين حرارت به سوى معده برمىگردد ، آنجا حبس مىشود و مىترشد و آروغ ترش از آن برمىخيزد . اگر قى كند مادهء برآورده به اندازهاى ترش است كه دندان را كند مىكند و بهويژه اگر با برگشتن و حبس شدن خوراك در معده ، طحال نيز سهمى داشته باشد ، و مدفوع بسيار تر و غليظ باشد كه خون را نيز غليظ گرداند . 11 - ورمى در درون هست كه بخار سودائى از آن برمىخيزد كه در اين حالت بايد منتظر بيمارى ماليخوليا بود . نشانيهاى حالات مختلف باد شكم اگر خوراك تناول شده در گوهر بادزا است ، بايد نوع خوراك را شناسائى كرد ! و اگر باد از خوراك بادزا پيدا شده است اكثرا باد بزرگ پرطمطراق در شكم نمىپيچد و اگر غذا خوب باشد هنگام غذا خوردن باد شكم ناتوان است . اگر دو بار يا سه بار آروغ بكشند باد از طمطراق خود مىكاهد و تا اندازهء زيادى فروكش مىكند . اگر سبب باد خلط موجود در معده است ، بيمار آب گرم بنوشد يا حركت خوراك را در معده بهم