فصل سوم سببهاى ناتوانى معده در هضم خوراك انگيزه‌ها را همگى در فصل دوم ذكر كرديم . نشانيها را نيز ذكر خواهيم كرد . ريزش صفرا به معده هضم را ناتوان نمىكند اما سبب فساد خوراك در معده مىشود . ريزش مادهء سودايى غير طبيعى ، هم نيروى هضم را كاهش دهد و هضم غذا را فاسد مىكند . سوء مزاج خشك معده و سوء مزاج تر معده نيز در اين‌باره دست‌اندركار و خرابكارند . اما هيچ‌گاه هضم را به كلى از بين نمىبرند بلكه هضم را ناتوان مىكنند . مثلا ترمزاجى خارج از حد طبيعى در معده قبل از آنكه هضم را به كلى از پاى درآورد بيمارى استسقا را به ارمغان مىآورد . سوء مزاج خشك در معده مستقيما سبب ناتوانى هضم نمىشود اما دارندهء معده را مىپژمرد و به صورت غير مستقيم سبب ناتوانى هضم مىشود . يكى ديگر از انگيزه‌هاى بدهضمى ممكن است كم‌مايگى مراق و كم‌گوشتى معده باشد . ممكن است غذاى داخل معده سريع‌تر از مدت بايسته از معده به پايين بريزد و هنوز به پختگى لازم نرسيده باشد كه مدفوع شده است . اين حالت را هم مىتوان ناتوانى در هضم ناميد . اين پايين آمدن پيش از وقت لازم ، ممكن است يكى از اين سببها را داشته باشد . 1 - در معده سببى است كه خوراك وارد به معده را لغزش مىدهد . كه اين را در بحث ويژه به لغزش معده شرح خواهيم داد . و اين حالت را نمىتوان سوء هضم گفت فقط ناتوانى معده در هضم كردن است . 2 - چنين پايين‌آمدنى كه قبل از اوان طبيعى رخ مىدهد ممكن است سبب اين نباشد كه معده خوراك را به خوبى و اصولى در بر نگرفته است . بلكه سبب نيرومندى نيروى راننده در معده باشد و به سرعت خوراك را هول داده است . 3 - امكان دارد از هول دادن سريع نيروى راننده نباشد ، بلكه از ناتوانى نيروى گيرنده در دستگاه گوارش باشد كه در نگهدارى و در بر گرفتن خوراك ، نيروى بايسته را ندارد كه خوراك را آن‌قدر بگيرد و نگهدارد تا به خوبى هضم شود ؛ درنتيجه خوراك كاملا هضم نشده راه خروج را دربرگرفته است . 4 - معده به ورم گرم ، يا ورم بلغمى يا ورم سودايى يا قرحه و غيره مبتلا شده است و از عهدهء دربرگيرى خوراك مورد نياز تا هضم مىشود برنمىآيد . 5 - امكان دارد نوعيت خوراك در اين زمينه تأثيرگذار باشد . مثلا خوراك سنگين يا گزندهء مراره‌اى يا تندمزه باشد ، و در عين وقت معده گرم‌مزاج باشد كه در اين حالت معده به خوبى از عهدهء در بر گرفتن خوراك برنمىآيد . اگر معده گرم و خوراك گرم باشد و گرم بر گرم آيد علاوه بر آنكه در هضم خلل وارد شود اكثرا خوراك داخل معده به فساد مىانجامد . كسى كه گرم را بر گرم ريخته و معده‌اش از هضم ناتوان شده يا خوراك در معده‌اش فاسد گشته ممكن است از نوشيدن آب سرد شفا يابد و كار دستگاه گوارش روبراه شود .