أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

123

قانون ( فارسى )

6 - امكان دارد خلط بدجنس و به‌ويژه خلط بسيار گزنده در معده باشد و معده را از در بر گرفتن خوراك به‌طور كامل بازدارد ، و نتواند خوراك را چندانكه لازم است نگه دارد و مىخواهد آن را از خود براند . 7 - يا اينكه عمل فراگيرى خوراك بر مرام است و آزارى احساس نمىشود و كار هضم به آسانى صورت مىگيرد ؛ ليكن خوراك به معده وارد شده سنگين است . كه در اين حالت معده خوراك را در خود گرفته است اما به حالت كسى شبيه است كه چيز سنگين حمل مىكند و از اثر سنگينى حمل شده مىلرزد . پس مىخواهد اين بار گران را از خود دور سازد بدون آنكه كاملا هضم شود . در اين صورت آروغ و قرقر شكم هم نيست . 8 - اگر معده به خوبى و چنان كه لازم است خوراك را در بر نگيرد هضم ناتوان است و قرقر شكم و آروغ پيدا است . 9 - امكان دارد از اثر ناتوانى معده در هضم كردن ، خوراك به جايى برسد كه داخل معده به بلغم تبديل شود . لرز بدنبال داشته باشد دست و پاها سرد شوند و تو گويى شخص تب دارد ؛ ليكن نبض بيمار به نبض سرآغاز تب معمولى شبيه نيست . 10 - ممكن است در شكم انبار شدن و زياد متراكم ماندن خوراك سبب ناتوانى دستگاه گوارش شود . در كتاب مرگ زودرس آمده است « كسى كه خوراك زياد در معده‌اش انبار شده و عمل هضم شدن به سستى انجام مىگيرد هرگاه جوش سياه - كه به نخود شبيه است و بخشى از آن سرخ‌رنگ يا سبزرنگ بود - درآورد بدان كه اين شخص نخست عقلش درهم مىشود . و در روز هفدهم مىميرد . » 11 - غم خوردن نيز يكى از سببهاى ناتوانى هضم يا به كلى از كار افتادن عمل هضم است . كه برعكس آن شادى و بىغمى سبب خوب هضم شدن خوراك مىگردد . علاج اگر ناتوانى نيروى هاضمه سببش سبك است يا از ماندن و برهم متراكم شدن خوراك از مدتها ( مدت كم . نسخه ) در معده است شايد از به كار بردن دستورات زير شفا يابند : زياد بخوابند ، ترك ورزش كنند ، فرياد بلند نكشند ، حمام نروند . به وسيلهء نوشيدن آب ولرم قى كنند ، و غذاهاى لطيف بخورند . اگر كار معده و هضمش از اين دشوارتر است . و انسان بعد از غذا خوردن احساس گزش در معده و دل بهم آمدن مىكند ، آروغ ، مزهء خوراك وارد شده به معده را مىدهد . بايد به دفعات خود را وسيلهء آب ولرم قى دهند تا خوراك در معده فاسد شده همگى از راه قى پاكسازى گردد . آنگاه سرش را با روغن بيالايد ، شكم و هر دو تهيگاه را باندپيچى كند . دست و پا را وسيلهء روغن زيتون و روغن گل ماساژ دهد . آب نيمه سرد بر دست و پا بريزد . نبايد در طول روز هيچ‌چيز بخورد . تا بخوابد خوب است . اگر فرداى آن روز ديدى كه سرحال و نيرومند است ، او را به حمام بفرست ،