أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

112

قانون ( فارسى )

16 - احتمال دارد رودهء روزه‌دار يا مرى و گوشت مرز ميانهء سر و گلو ( غلصمه ) و اطراف آنها كه اگر بسيار تحت تأثير گرما واقع شوند و رطوبت در آنها نماند و بترنجند سبب تشنگى غير طبيعى گردند . 17 - احتمال هست مغز در به وجود آوردن تشنگى هميشگى شركت داشته باشد ؛ مثلا مغز انسان به بيمارى سرسام گرم ( مانيا - نوعى از ديوانگى ) يا « قطرب » ( نوعى بيمارى صرع ) مبتلا باشد ، كه تشنگى هميشگى سر از كمينگاه برآرد . شديدترين حالت تشنگى كه شراكت اندامان با معده است و گريبانگير انسان مىشود به ترتيب اولويت و شدت از قرار زير است : در درجهء اول : آنچه از دهانهء معده سرچشمه گرفته و برانگيخته است . در درجهء دوم : آنچه منشأ برانگيختگى از مرى است . در درجهء سوم : آنچه از ته معده منشأ گيرد . در درجهء چهارم : آنچه ريه در آن سهيم است . در درجهء پنجم : آنچه كبد در پيدايش آن شرك كرده است . در درجهء ششم : آنچه خشكيدن و بىرطوبت بودن رودهء روزه‌دار در آن نصيبى دارد . 18 - ممكن است شراكت از اين تك‌تكيها دامنه‌دارتر باشد . تن آدمى سراسر در توليد تشنگى هميشگى سرمايه‌گذارى كرده باشد كه اين شراكت فراگير را در حالات زير مشاهده مىكنى : تب - انواع تبها كه سبب تشنگى شديد مىشوند : - در اثناى بحران بيماريها . - در مراحل نهايى بيمارى دق و سل . - مار سام - كه زهرش در بدن تشنگى ايجاد مىكند و از اين گروه از انواع مار - هرگاه كسى را نيش بزند ، مارگزيده به چنان حالت تشنگى گرفتار آيد كه هى آب مىخورد و آب مىخورد تا جان به جان آفرين مار آفرين مىسپارد . همچنين اگر مار سام در شرابى يا نوشابه‌اى مرده باشد و كسى ناخودآگاه آن را بنوشد همان حكم مارگزيده را دارد . يا مار سام در خوراكى غير نوشابه و شراب مرده باشد و سرنوشت كسى را به خوردن آن سوق داده باشد ، داستان مرگ پابرجاست . 19 - شايد تشنگى شديد از اثر پاكسازى رخ دهد ، مثلا معده از اثر داروى اسهالى تباه شده يا پاكسازى بيش از اندازه به وقوع پيوسته است . كسى كه داروى مسهل مىخورد همين‌كه دارو شروع به فعاليت كرد تشنه مىشود . تشنه شدن بعد از تناول داروى اسهالى دليل آن است كه دارو اثر لازم بخشيده است و بايد منتظر بود ، كه سيل مدفوع به صورت شل و آبكى در راه بيرون آمدن است . اما اگر كسى داروى مسهل خورد و از تشنگى اثرى نبود ، دليل آن است كه دارو كار نكرده و