أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
97
قانون ( فارسى )
بىاشتها سوء مزاج خشك نداشته باشد . شربت خاراگوش هم مفيد است . اگر بيمار بىاشتهايى هر روز يك درهم ريشهء گورگياه و نيم درهم سنبل را ناشتا با آب بخورد بسيار فايده بيند . معجون منسوب به « ابن عباد » كه در اقرابادين آمده است براى باز شدن اشتهاى بسته مفيد است . گويند : اگر يك مثقال گاودانهء كوبيده را با آب انار ملس بخورند ، برانگيزندهء اشتهاست . اگر از اثر نابود شدن اشتها بيمار غش كرد ، در علاجش دستورات زير به كار ببر ! 1 - غذاهاى خوشبوى از قبيل : گوشت برشتهء بره ، گوشت برشتهء بزغاله ، مرغ بريان و غيره را به بيمار نزديك كن . مگذار كه بخوابد ، هرگاه به هوش آمد نان خيس شده در شراب بخورد ، سوپى را بخورد كه تندرو است و بىدرنگ غذادهنده . اين را نيز بدان ! كه اكثر روغنها و بهويژه روغن حيوانى يا اشتها را از بين مىبرند يا اشتها را كم مىكنند ، زيرا روغن معده را سست و دهانهء رگها را سد مىكند ؛ در ميان روغنها آنها كه زيانشان كمتر و سلامتترند و تا اندازهاى گيرندگى دارند ، روغن زيتون كال و نارسيده و روغن گردكان و روغن پسته است . فصل پنجم اشتهاى تباه كسانى هستند اشتهاى اشياى غير خوراكى مىكنند ، مثلا گل زغال و خاك و گچ و از اين قبيل چيزها را مىخورند ، چرا و سبب چيست ؟ . خلطى بدگوهر در چونى ( كيفيّت ) در معده جاى گرفته است ، طبيعت آرزوى ضدّ آن خلط را مىكند ، خلط بدجنس خارج از عادت و طبيعت است ؛ طبيعت كه ضد آن را آرزو كرده است خلاف حالت طبيعى و عادى است ؛ گو اينكه بايد زور در مقابل زورگو قد علم كند ، ضد خلط بدجنس غير عادى ، چيز غير عادى ديگرى است كه طبيعت براى قرار دادن در مقابل خلط غير عادى آرزو كرده است ؛ پس در اينجا دو چيز خلاف اعتياد و بر خلاف روند طبيعى پديد آمدهاند . برعكس چيزى كه عادى و طبيعى است با چيز عادى و طبيعى موافق و سازگار است . يعنى هر چه موافق عادت است موافق با موافق عادت مىشود ، كه در اينجا دو طرف مسئله هر دو عادى هستند و دو موافق عادت رودرروى هم قرار گرفتهاند . اين چيزهاى غير عادى كه طبيعت آرزو كرده بخورد ، كيفيّتى دارند برمكندهء رطوبت و پارچهكننده و بر ضدّ كيفيّت خلطى هستند كه در معده جاى دارد و بدگوهر است . زنان باردار بيشتر از آنكه به بىاشتهايى مبتلا شوند به اين اشتهاى تباه مبتلا مىشوند و سبب