أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

96

قانون ( فارسى )

داروهاى پارچه‌پارچه كردن خلط را به كار ببر ، تا اگر احيانا چيزى از خلط در معده باقى مانده باشد پارچه شود و بتوان آن را به آسانى بيرون آورد . بعد از آن غذاهاى خوب كيموس و خوشبوى بخورد . اگر انگيزهء اشتها از بين رفتن محروم ماندن دهانهء معده و معده از سوداى طبيعى است ، كه از طحال مىآيد ، بايد طحال را معالجه كنى . طحال را نيرومند گردان ، گدارها را ميان طحال و معده باز كن ، داروهايى را به كار گير كه در حركت در درون به طحال مىرسند ؛ كه عبارتند از : سس صغير ، پوست بيخ كبر در اسكنجبين ، كبر ترشى كه در سركه پرورده شده است . اگر زن باردار است و از بىاشتهايى گله دارد ، در معالجه‌شان اين دستورات را به كار ببر ! 1 - پياده‌روى كنند ، نه تند و نه بسيار آهسته . 2 - ورزش كنند نه بسيار سخت و نه بسيار سبك . 3 - از مقدار غذا و نوشيدنى كم كنند . 4 - شراب ريحانى كهنه بنوشند ، كه شراب ريحانى كهنه نيروى راننده را در معده نيرو بخشد و مادهء خلط بدجنس ناپسند را مىگدازد . 5 - خوراكهايى بخورند كه لذت‌بخش باشند و گرم‌مزاج و پارچه‌پارچه كنندهء خلط در معده باشند . اگر نيروى اشتهابرانگيز از بيخ محو شده است - كه گفتيم كه سوء مزاج شديد اين كار را مىكند - بايد به سراغ مزاج خرابكار به روى ، مزاج براندازندهء نيروى اشتهابخش را - هر نوع مزاجى باشد - با تمام وسايل - كه آنها را مىدانى - روبه‌راه كن و زيانش را خنثى بنماى ! و بدان ! اگر بعد از اسهال زياد و اگر از اثر قشر انداختن معده و روده اشتها از بين برود باز دليل بر وفات نيروى اشتهادهنده است . اگر بىاشتهايى ناشى از ناتوانى جسم است ، به وسيلهء انگشت قى كردن را تحريك كن كه حتى اگر قى هم نباشد اشتها باز مىشود و معركه مىكند . احتمال دارد كه در حالاتى معيّن ، ترياق آميخته با برخى از داروهاى ويژهء معده به بيمار بدهى ، مثلا شربت خاراگوش يا شربت ثمر آس ، برحسب تشخيص خودت با ترياق آميخته باشد و بيمار بخورد . اگر سبب بىاشتهايى از كم‌نيرويى حساسيت معده است ، به معالجهء مغز بپرداز و سبب آسيب‌رسان به معده را پيدا كرده و چاره‌سازى كن ! اين را هم بدان ! كسانى هستند كه اصلا اشتهاى خوردن خوراك شيرين و چرب را ندارند ، تنها ترش‌مزه و تندمزه را آرزو مىكنند ، اگر اين‌چنين كسانى را يواشكى و به نرمى قى دهى و موادى را برآورند ، اثر شگفت‌آور مىبينى . ( عسل را بر فلفل و سماق ترجيح مىدهند ) . روى هم رفته براى شفا يافتن از بىاشتهايى اين داروها خوب و مفيدند : كندر ، مصطكى ، عود ( سك ) ، نى نهاوندى ، گلنار ، آب به همراه شراب ريحانى كه ضماد شود ، مشروط بر اينكه بيمار