أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
65
قانون ( فارسى )
داروهاى ماليدنى در علاج سردرد سرد بايد قبل از هر كارى سر را تراشيد و بعدا دارو را بر سر ماليد . اينك نه نسخه از داروهاى لازم و مفيد را شرح مىدهيم : ( 1 ) گياه شير سگ ( فربيون ) دو مثقال ، به ورق يك مثقال ، سداب كوهى دو مثقال ، تخم سپند يك مثقال ، خردل دو مثقال . كوبيدهء اينها را با آب مرزنگوش خمير كنند و بر سر مالند . ( 2 ) فلفل يك مثقال ، تهنشين روغن زعفران يك مثقال و يكسوم مثقال . گياه شير سگ كه سبز باشد ، يك مثقال ، چلغوز كبوتر دو مثقال ، همهء اينها را بسيار مىسايند و با سركهء تند مىآميزند و بر جايى كه مىخواهند سرخ شود - خون به بالاييها بيايد - مىمالند . ( 3 ) مر ، فربيون ( شير سگ ) ، نمك ، به ورق . ( 4 ) فربيون ( شيرهء گياه شير سگ ) ، مر ، الوا ، صمغ عربى ، گندبيدستر ( خايه سگ آبى ) ، زعفران ، افيون ، انزروت ، كوشنه ، كندر با آب سداب مخلوط مىكنند و بر سر مالند . ( 5 ) براى علاج سردرد كلاهخودى و سردرد نيمهاى كه سرد باشد ، ماليدن سنگ مصرى بسيار مفيد است . ( 6 ) فلفل سفيد دو درهم ، زعفران دو درهم ، فربيون ( شير سگ ) يك درهم ، چلغوز كبوتر وحشى يك درهم و نيم اينها را با سركه معجون مىكنند و بر سر مىمالند . ( 7 ) الوا ، مر ، فربيون ، گندبيدستر ، افيون ، كوشنه ، عاقرقرحا ، فلفل ، همهء اينها را با شراب كهنه مخلوط كنند و بر سر مالند . ( 8 ) چلغوز كبوتر خوب دوايى است . ( 9 ) فلفل دو مثقال ، قرص زعفران كه سابقا ذكر شد دو مثقال ، فربيون ( شير سگ ) نيم مثقال ، چلغوز كبوتر يك مثقال و نيم ، مركب يك مثقال و نيم . با اندازهء كافى سركه مخلوط كنند و بر سر مالند . داروهايى كه در اين نه نسخه ياد شدند گاهى مىشود كه براى پايين آوردن تأثير زياد ، آرد يا شير يا سفيدهء تخممرغ بدانها مىافزايند و گاهى كه لازم باشد بدون هيچ آميزهاى استعمال مىشوند و تأثير داروها نيز درجات متفاوت دارد . به بينى كشيدنيها كه در علاج سردرد سرد نافع هستند ( 1 ) بو كردن و به بينى كشيدن سياه دانهء بو داده چنانكه در بحث از داروهاى ساده ذكر شد . ( 2 ) موميا همراه گندبيدستر و مشك . ( 3 ) بعضى عقيده دارند اگر بيماران سردرد سرد ، دارويى را كه از : هفتبرگ ( مرزهء كوهى ) ، هفت دانه خردل ساييده و آميخته با روغن بنفشه درست شده به بينى كشند فايده بينند . ( 4 ) مشك و استرك و عنبر را به هم آميزند و در هريك از اوقات به اندازهء يك دانه عدس را به بينى كشند خوب و آزموده شده است .