أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
66
قانون ( فارسى )
( 5 ) روغن پيه هندوانهء ابو جهل ، يا روغنى ديگر كه افشرهء سيماهنگ در آن حل شده به بينى كشند هم گرمىرسان است و هم تخليه مىكند . ( 6 ) برخى گويند براى دفع سردرد سرد ، سه قطره از افشرهء برگ شترخار آب نگرفته را ناشتا در بينى چكانند و بعد از يك ساعت ، روغن بنفشه را به سوراخ بينى مالند و شورباى سادهء بسيار چرب بخورند ، بسيار مفيد است . ( 7 ) زهرهء گاو زرد رنگ مايل به سرخى ، به وزن سه درهم ، موميا دو درهم ، مشك يك درهم ، كافور نيم درهم ، باهم مخلوط باشند و از آن به بينى كشند ، مىگويند بسيار خوب است . ( 8 ) صمغ سداب كوهى يك مثقال و نيم ، بيخ سوسن يك مثقال ، گياه شير سگ يك مثقال و نيم ، عسل پالاييده يك مثقال و نيم ، همهء اينها را با افشرهء بيخ سلق - نوعى از چغندر - مخلوط كنند و به اندازهء يك دانه گاورس را بوسيلهء قطرهچكانى در بينى چكانند . ( 9 ) مقدارى فربيون ، صمغ فيلزهره به اندازهء دو سوّم ، فربيون - گياه شير سگ - مخلوط با افشرهء سلق در بينى چكانند . ( 10 ) بخور مريم خشكيده هشت مثقال ، به ورق چهار مثقال ، سماق چهار مثقال خوب بسايند و آن گرد را به وسيلهء لولهاى در بينى دمند و بيمار سر را بالا كند و تند آن را بو كند . ( 11 ) سياه دانه چهار مثقال ، افشرهء سيماهنگ دو مثقال ، نوشادر دو مثقال ، در روغن حنا و روغن سيماهنگ معجون شود و درون سوراخ بينى بيمار را بدان مالند و بيمار به قوت آن را بركشد اگر فورا مواد بسيار از سرش پايين آمد آنگاه بينى را با آب گرم بشويد . مرهمهايى كه در علاج سردرد سرد به سر مىمالند در اين زمينه كليهء روغنهاى گرم و كليهء روغنهايى كه گياهان از قبيل ، شبت ، پونه ، مرزنگوش ، درمنه ، سوسنبر ، سذاب ، برگ بو و آنهايى كه در قانون ذكر شدهاند در آنها پخته باشند خوب و مفيد است . روغن بلسان را نيز در قانون شناختهاى ! اين روغنها علاوه بر اينكه ماليدنى باشند براى به بينى كشيدن و چكاندن در گوش هم مفيد هستند . دميدنيهايى كه در علاج سردرد مزمن مفيدند ( 1 ) افشرهء سيماهنگ ، سياهدانه ، كمكى صمغ سداب كوهى را بسايند و در بينى دمند . ( 2 ) بخور مريم ، بورهء قرمز ، افشرهء سيماهنگ را در بينى بدمند . در علاج سردرد خشك ما قبلا دربارهء سردرد خشك كه همراه با مادهء صفرايى يا خوبى باشد بياناتى داشتيم . اينك راجع به سردرد خشك بدون ماده و علاج آن صحبت مىكنيم .