از سپرز است از طرف چپ شروع مىشود و اگر از مراق ( لايهء خارجى صفاق ) است ، درد تماما در قسمت پيشين سر است ، و اگر از رحم است درد پيرامون جان‌دانه را فراگيرد ، و چنين حالتى را اكثرا در زنان تازه زاييده يا بچه انداخته يا در وقت بند آمدن حيض يا كم‌حيض مىتوان يافت . سردردى را كه مىپندارند از كرم است ، طبيب هندى گويد . علامتش درد خوره‌اى شديد و بوى گند و شدّت درد در حالت حركت و آرامش درد در حال آرام گرفتن است . سردردى كه كليه در آن دخالت دارد ، يا سردردى كه اندامان پشت در آن سهيمند ، بسيار گرايش به سوى عقب دارد . سردردى كه از مشاركت درد اندامان ديگر باشد ، تا درد اندام سخت است ، درد سر سخت است و با هيجان اندام دردمند ، سردرد هيجان مىكند . سردردى كه ناشى از تب و حالت بحرانى باشد دوشادوش تب آيد ، تا تب شديد است درد سر شديد و چون تب بشكند سردرد آرام گيرد . در حالت شدّت تب ، سفيدى رنگ شاش دليل ايجاد سردرد است زيرا خلطهاى مرارى رو به بالا مىروند و مايهء سردرد مىشوند . بعضى وقتها چيزهاى لطافت‌بخش - هرچند گرم هم نباشند - سبب سردرد و سردرد نيمه‌اى مىشوند ؛ مانند : سكنجبين . علّت در اين كار آن است كه چيزهاى لطيف سكنجبين‌وار راه بخارها را به سوى مغز باز مىكنند . كسى كه سردردش ناشى از خلط مرارى است در علاجش بايد داروى غليظ و پرمايه به كار ببرى ! نه داروى لطيف . كه زيان‌آور است و شايد سردرد خودبه‌خود از شدّت درد افزونى يابد . بايد اين دستورات را خوب به ذهن بسپارى ! فصل هشتم آژيرهاى سردرد در بيماريها بولى كه به شاش الاغ شبيه است علامتى است كه سردرد بوده و از بين رفته يا سردرد هست و پايدار است يا اينكه سردرد دارد مىآيد . سفيدى رنگ بول و رقيق بودن بول ، در تبها و هنگام بحران ، دليل است كه مواد به سوى سر راهى است و حتما سردرد پديد آيد . فصل نهم علاج سردرد به‌طور كلّى تو مىدانى ! سردرد نيز هم‌چون ساير بيماريها ، بايد انگيزه‌اش قطع شود و ضد آن را در برانداختنش به كار برد . علاوه بر اين چيزهايى هست كه در سردردزدايى كمك مىكنند . از قبيل ، كم خوردن ، كم نوشيدن ، خواب زياد و به‌ويژه بايد از زياد شراب نوشيدن پرهيز رعايت كرد . امّا