أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

555

قانون ( فارسى )

بدهند ؛ چنين پندارند كه اگر غذا بخورد نيرو مىگيرد و به نفع بيمار است ، كه در نتيجهء اين جهل و بىخبرى حرارت غريزى بيمار را خفه مىكنند و بيمار را به دست مرگ مىسپارند . چنين بيمارانى از خوردن اسكنجبين فايده بينند و به‌ويژه اگر داروى پارچه‌كننده و نرم‌كننده با اسكنجبين باشد چه بهتر ؛ مثلا حسل و امثال آن داخل اسكنجبين شود و بيمار از آن تغذيه كند . اگر سبب غش كردن راه‌بندان در اندامان نفس‌كش است يا بندآمدنى در اندامان اطراف اندامان نفس‌كش است علاجش اين است : 1 - اسكنجبين را جرعه‌جرعه بنوشد . 2 - دست و پا و هر دو بازو را ماساژ دهد . 3 - دارويى بخورد كه ادارى باشد و زياد شاش كند . 4 - اگر حرارت هست شراب رقيق و آبكى بنوشد . اگر از تخليه شدن بيمار ناتوان شده است و تخليه و ناتوانى سبب غش شده‌اند دستور علاج به قرار زير است : 1 - آبگوشت خوش‌بو شده را جرعه‌جرعه بنوشد . 2 - نان را در شراب ريحانى خوشبوى خيس كند و بمكد . شراب ريحانى نامبرده بايد با گلاب آميخته باشد . 3 - اگر همراه تخليه حرارت هم داشت ، دوغ سرد بهره‌رسان است . 4 - آب‌غوره بخورد خوب است . 5 - رب ترش ترنج از آب‌غوره بهتر است ، به شرطى كه برگ ترنج در رب آن به كار رفته باشد . روىهم‌رفته ، هركسى كه غش‌زده است و با حالت غش رنگ‌پريدگى و التهاب دارد ، يا كسى كه عرق كردن زياد سبب غش كردنش شده است ، بايد هر چيزى را كه به وى مىدهى سردشده بدهى ، حتى اگر چيزى باشد كه منظورت گرمىبخشى باشد . داروها و معالجاتى كه براى بيمار غش مفيدند از اين قرارند : 1 - آب گوشت زياد در آب جوشيده و كاملا پخته‌شده را با يك دهم آن شراب ريحانى مخلوط كنند بخورد . 2 - زردهء تخم‌مرغ مقدارى كم ، چيزى از افشرهء سيب شيرين‌مزه يا سيب ترش و شيرين ( ملس ) ، يا آب سيب ترش ، چنان‌كه خودت تقدير مىكنى و برحسب حال بيمار تجويز مىنمايى جزء تغذيه‌اش باشد . 3 - اگر بيم آن داشتى كه ممكن است حرارت بدن بيمار افزايش يابد و جسارت نكردى كه شراب را تجويز كنى ، به جاى شراب ، ماست را تجويز كن ! نان مغز گندم را در ماست سردشده تريد كن و طورى باشد كه نان در ماست حل شود ، آن را بخورد ، علاوه بر اين : 4 - بر مكيدنيهاى ساخته از رب ميوه‌ها بخورد فايده بيند . اگر كسى كه غش مىكند ، در حال غش كردن يا بعد از غش كردن و در حال به هوش آمدن يا