أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

550

قانون ( فارسى )

حتمى است . اگر سببى از سببهاى غش پيدا نبود ؛ نه سبب ديرينه بود و نه سببى نو آمده و بيمار خفقان قلب داشت و خفقان پياپى بود ( تپيدن و پريدن قلب بدون فاصله و مهلت بود ) و در معاينه چيزى را در معده احساس نكردى كه سبب خفقان شده باشد و با اين حال غش رخ داد بايد بدانى كه سبب راجع به قلب است و مستحكم شده است . اگر همراه غش كردن دل به هم آمدن و رنگ پريدن هست از معده نشانى دارد و سبب غش را در معده جستجو كن . اگر سببى از سببهاى غش را نيافتى و غش آمد و پياپى آمد و هربار از بار سابق شدت بيشترى يافت ، بدان كه سبب غش كردن در قلب باشد و مرگ ناگهانى در كمين است . علاج غش : اگر غش كردن از سوء مزاج شديد و محكم است و غش شديد است ، علاج‌پذير نيست ؛ و اگر غش كردن به اين شدّت نيست و سبك است ، يا سببش از آنهاست كه با قلب ربطى ندارند ، علاج‌پذير است و امكان خوب شدن هست ؛ و مىتوانى درحالىكه بيمار غش كرده است ، يا در وقتى كه ميانه بين غش كردن و به هوش آمدن است ، يا در وقتى كه نوبتى غش مانند و سبك‌تر از غش بيمار را دربرگرفته است به معالجه بپردازى . اما اگر بيمار در حال غش كردن باشد ما هميشه نمىتوانيم به علاج قطع سبب غش مشغول شويم . بايد در برابر روىآورى كه روى آورده ، با علاج مناسب مقام به مقابله بپردازيم ، مثلا دارو را چگونه به بيمار در حال غش بخورانيم . گاهى در معالجهء بيمار غشى با دو چيز ضد هم برابر مىشويم كه بايد اين دو ضد را در يك آن معالجه كنيم : 1 - به پاكسازى اندامى نياز داريم كه خلط داخل آن اندام را كم كنيم و پاكسازى به عمل آوريم و در عين حال از آنجا كه از اثر پاكسازى اندام روان با تحليل رفتن برخورد مىكند و اكثرا در غش كردن شروع به تحليل رفتن مىكند ، بايد روان را تغذيه نماييم و خوشبوها را به سوى روان بفرستيم مگر اينكه زهدان بيمار غش كرده خفه شده باشد . اگر بيمار غش به خفه شدن زهدان مبتلا باشد بايد در علاج غش بوى گند به مشامش نزديك باشد و از داروهايى كه براى معالجهء غش مفيدند و به دهانهء معده نيز بهره مىرسانند به بيمار داد . بو كردن خيار بسيار خوب است و آزمايش شده است و به‌ويژه بو كردن خيار در علاج كسى كه مزاج گرم صفرايى دارد و به غش گرفتار است بسيار مفيد است . كاهو نيز همپاى خيار است . آنگاه بايد داروهاى نوشيدنى كه نيرو را تقويت كنند جرعه‌جرعه به بيمار بدهى . اگر بيمار با بدن سست و گرسنگى روبه‌رو است نبايد به هيچ وجه شراب ناب بخورد و اگر خواست كه شراب بخورد شراب را با اندازهء زياد از آب و آبگوشت بياميزد يا آب با شراب مخلوط