أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
548
قانون ( فارسى )
1 - اگر معده بيش از حد به سردى گرايد چنانكه در بيمارى گرسنگى گاوى ( بوليموس ) روى مىدهد . 2 - اگر معده بيش از حد گرم شود . 3 - معده زياد آزار بيند و به درد آيد . 4 - اگر مادهء غليظ بدگوهر و ناپسند سرد ، يا گزندهء تند و تيز در معده باشد . 5 - قرحه و جوش در دهانهء معده پيدا شوند . ساير اندامان چگونه و در چه حالتى سبب غش كردن انسان مىشوند ؟ بدان ! كه اگر يكى از اندامان ديگر بدن سبب غش كردن مىشود چند احتمال دارد : 1 - اندام به درد آمده و درد اندام به قلب سرايت كرده است . 2 - بخار سمّى از اندامى برخاسته و به قلب رسيده است چنانكه در حالت خفه شدن زهدان رخ مىدهد . 3 - پاكسازى در اندامى رخ داده است كه سبب شده روان را از قلب بگدازد و تحليل ببرد ، چنان كه در بسيار ناتوان شدن دهانهء معده اين حالت رخ مىدهد . 4 - سبب ناشى از اندامى است كه باعث خفه كردن و بند آوردن گدارهاى راه رفت و آمد روان در اطراف قلب مىشود . 5 - سوء مزاج بسيار شديد و بسيار بدسرشت بر اندام تن چيرگى يافته است ، چنانكه در حالت تبهاى سوزناك و در حالت تبهاى وبايى روى مىآورد ، كه در اين حالت تب ، همهء اندامان بدن در فراهم آوردن حالت غش سهيمند . بدان ! كه هرگاه ابتلا به غش كردن ريشه دوانيد و مستحكم شد ، علاجپذير نيست ؛ بهويژه اگر رنگ رخسارهء شخص غش كرده به سبز رنگى گرايد و گردنش كج شود و زحمت است كه تازه گردن را راست نگه دارد . كسى كه به اين حالت رسيد و گردنش از اثر غش كردن كج شد ، همينكه سر بلند كند مىميرد . اين را هم بدان ! اگر نياز مبرم بدان بود كه كسى را رگ بزنى و خون از او بگيرى ، آن كس در اثر رگ زدن غش كرد و دانستى كه اين غش كردن از بسيارى خون كشيده نيست و آن شخص عادت نگرفته است كه بعد از رگ زدن غش كند : 1 - بايد بدانى كه بدنش با نوعى بيمارى گرفتار است . 2 - يا معدهء آن شخص كه خون از او گرفتهاى ناتوان است و اين ناتوانى معده سببش در خود معده است يا چيزى به معده ريزش كرده و سبب ناتوانى معده شده است . كسانى كه پيرند و تب دارند ، هرگاه مادهء خام غذا به معدهشان مىريزد با غش دست به گريبان مىشوند . كسى كه براى اولينبار با رگ زدن برخورد كرده و رگ زدن و خون از بدن كشيدن در او سابقه ندارد ، اگر از اثر رگ زدن غش كرد چيز چندان مهمى نيست ، رگ زدن براى او مفاجئهاى بوده