أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
490
قانون ( فارسى )
در وقتىكه بيمارى در حال پايين آمدن از شدت است ، آب نوشيدنى را با شراب سيكى قاطى كنند و بنوشند . چيزهايى را كه در وقت جمع شدن ورم و رسيدن ورم و تركيدن ورم و بعد از تركيدن ورم مورد نياز است ، در باب ويژهاى ذكر خواهيم كرد . فصل دوم در علاج ذات الجنب عموما بايد كوشش كرد مادهاى را كه به سوى ورم در راه است ، بازداشت و به وسيلهء پاكسازى از راه منحرف ساخت . بايد كارى كرد كه ماده به سوى مقابل و عقب ورم بگرايد . چيزهايى را كه در باب سابق نوشتهايم برخوان ! و ممكن است باز به ذكر آنها بپردازيم . مىگوييم : هرگاه خون چيرگى يافته بود ، رگ زدن لازم است - كه در باب قبلى اين را به تفصيل گفتيم - آن اندازه خون بيرون آيد تا رنگ خون عوض مىشود و اين تبديل شدن رنگ خون نشان از آن دارد كه خون ناپسند و آزاردهنده پاكسازى شده است . و بدان ! كه سياه رنگترين خون بدن خونى است كه به چنين ورمى نزديك است . بايد نيروى بيمار را نيز در نظر داشته باشى ؛ ممكن است با نيرويى كه بيمار دارد خونگيرى تا اين اندازه روا نباشد كه رنگ خون عوض شود . اگر چيره شده خون نيست و خلط ديگرى است ، پاكسازى لازم است اما نه اينكه امثال « هليلهاى » و داروى گيرنده را به كار ببرى ، بايد دارويى به بيمار بدهى كه با اسهال نرمش شكم نيز در بر داشته باشد . مانند : داروهايى كه از بنفشه ، ترنجبين ، شير خشت ، شكر حجاز ساخته باشند . بايد داروى اسهالى را شب بخورند . گروهى از دانشوران بر اين عقيدهاند كه ممكن است از خوردن داروى مسهل ، تشويش و اضطرابى رخ دهد و براى جلوگيرى از اين اثر تشويشآور بهتر است رگ بزنند و ما اين را ذكر كرديم . بهويژه اگر تف كردنى بسيار از خلط مرارى در بر داشت ، رگ زدن بهتر از اسهال شدن است . و بهويژه چنانكه جالينوس فرموده است : « اگر تب بسيار شديد باشد ، رگ زدن از اسهال دادن بهتر است . » جالينوس بر ضد استعمال محموده ( سقمونيا ) است ، به عقيدهء او بايد ايارج ( معجون تلخ اسهالى ) با خربق مخلوط به بيمار بدهند و اين در حالى است كه داروى اسهالى به كار برده شود . جالينوس عمل كرد آب جو را مىستايد كه بعد از مسهل خوردن و اسهال شدن و پاكسازى معده بهطور كامل آب جو بخورند ، ليكن اگر همراه داروى مسهل آب جو بخورند كارى از دست مسهل برنمىآيد و اثر دارو از بين مىرود .