دقت كن ! كه رگ زدن مناسب است يا داروى اسهالى خوردن ؟ اگر احساس درد در بالاييهاست و تا چنبر و استخوان سينه و بالاتر رسيده است ، بايد رگ بزنى ؛ و اگر درد رو به پايينهاى بدن است و سردنده‌هاى رو به شكم را دربرگرفته است ، ممكن است اسهال شدن بيمار كافى باشد و اين بسته به تشخيص طبيب است كه ممكن است نياز به مسهل و به رگ زدن باهم باشد . و اين بدان سبب است كه شاهرگ دست زدن آن اندازه خون بيرون نمىدهد كه به حساب آيد و اگر ديدى كه نه ضماد و نه كماد درد را تسكين ندادند ، يا درد از اثر ضماد و كماد افزايش يافت ، دليل بر آن است كه در همهء بدن حالت پر شدن غير عادى ( امتلاء ) موجود است ، كه حتما به پاكسازى نياز است و رگ زدن دراين‌باره ويژگى دارد . اگر رگ زدى و بيمار را پاكسازى هم كردى امّا روىآور بيمارى آرام نشد ، بدان ! دستيابى به آنچه پى آن مىگردى و مىخواهى بدان وسيله درد را تسكين دهى ، و ميسّر نيست ؟ پس رگ زدن را دوباره مكن ! مبادا ماده‌اى كه دارد جمع مىشود ، به هم بچسبد و از جمع شدن سرپيچى كند . زيرا رگ زدن اولا نيروى بدن را كاهش مىدهد و ثانيا مادهء خونى كه بايد به پختگى برسد از بين مىرود . هرگاه ماده به پختگى رسيد بايد كوشش كرد كه ريم چكيده از رسيده جمع نشود و قبل از آنكه جمع شود از راه تف‌كردنى بيرون بريزد . روىهم‌رفته ، اگر بدون رگ زدن ورم پخته گرديد ، تف كردهء بيمار رسيده و خوب بود و ديدى كه بيمار تا حدى ناتوان شده است ، به هيچ وجه نبايد رگ بزنى . اگر بيمار تا اين اندازه نيرو را از دست داده است كه تحمّل رگ زدن و تحمّل پاكسازى به وسيلهء داروى مسهل ندارد ، به حقنه متوسّل شو ! حقنه هم برحسب تشخيص خودت ميانه باشد يا تند مانعى ندارد . ليكن اگر درد به سردنده‌هاى نزديك شكم رسيده است ، پاكسازى بيمارى كه تحمّل رگ زدن و مسهل خوردن ندارد به وسيلهء حقنه بسيار لازم است . بقراط مىفرمايد : « اگر در بيمارى ذات الجنب درد فقط تمايل به سردنده‌هاى نزديك شكم داشته باشد ، بايد داروى اسهالى كه به بيمار مىدهند ، خربق سياه يا فليون باشد . و در نسخهء ديگرى آمده است كه داروى اسهالى در چنين حالتى بقلهء بيابانى - كه گياهى است شيره‌دار و شكلش به خرفه شبيه است - استعمال كنند . اگر پاكسازى تمام شد و ديدى كه درد تخفيف يافته است ، تنها شكراب يا آب جوى كه از جو پوست‌كنده و بسيار جوشيده در آب درست كرده باشند به بيمار بده ! آب آب‌پز بلال نيز خوب است . و اگر نياز به تقويت علاج بود ، اضافه بر شكراب و آب جو يا آب‌پز بلال ، هندوانه ، رب عناب ، آب سپستان ، رب بنفشه ، بزر خشخاش ، روغن معمولى ، يا اندكى روغن بادام با روغن حيوانى باشد ، بيمار را نيرو بخشد . » گروهى از پزشكان انار را كه سردىبخش است نمىپسندند و در چنين حالتى از بيمار