أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

467

قانون ( فارسى )

صفرايى باهم است . اگر رنگ تف كرده به سپيدى مىزند و سپيدرنگى از اثر پخته شدن ماده نيست ، نشان از مادهء بلغمى دارد . اگر رنگ تف كرده مايل به سياهى و بدرنگى ( زرد مايل به سياهى ) بود ، درصورتىكه اين سياه فامى و بدرنگى مايل به سياهى سببش از دود و غير دود كه از خارج تأثير گذارند نباشد ، دليل بر سودايى بودن مادهء ورم است . علاوه بر اين دليلها ، اگر ورم بلغمى يا سودايى باشد ، اكثرا دردى كه بيمار احساس مىكند در پايينهاست و دردى است نه شديد . چه اگر در حالاتى ديگر درد آيد ، درد بالانشين است و شعله‌ور ( التهابى ) . اگر تب شديد باشد ، مادهء تف كردنى از مواد گرم‌مزاج سرچشمه گرفته است ؛ اما اگر تب سبك بود ، تف كردنى حاصلهء مواد سر است . شايد بتوان از نوع نوبهء تب دليل قاطع از چگونگى بيمارى به دست آورد . علامات جابه‌جا شدن بيمارى ذات الجنب : اگر بيمار مبتلا به ذات الجنب تف كردهء خوب و پسنديده و سريع ندارد و اين حالت مدّت چهارده روز دوام يافت و خبرى از پاكسازى ورم نبود ، دليل آن است كه مادهء ورم در حال جمع شدن است . براى اينكه بدانيم كه بيمارى در مرحلهء اول است ، علاماتىست كه از قرار زيرند : 1 - درد شديد است و دم‌به‌دم رو به افزايش دارد . 2 - نفس دشوار و تنگ است و نفس‌تنگى در حال نفس بركشيدن دوچندان گردد و كوچك است . 3 - تب شدت يابد . 4 - زبان زبر است كه زبرى زبان ويژگى دارد . 5 - سرفه خشك است ؛ كه خشكى سرفه از لزجى ماده و پرپشتى حجاب مىباشد . 6 - كاهش نيرو . 7 - بىاشتهايى . 8 - درهم شدن هوش و عقل . 9 - بىخوابى و شب بيدار ماندن . 10 - اندك بودن درد سوزنى در جايى كه ورم هست . اما هرگاه ورم شروع به جمع شدن كرد و مرحلهء جمع شدن را كامل كرد ، اين علامتها را نشان مىدهد : 1 - تب فرونشيند . 2 - درد كاهش يابد و جابه‌جا مىشود .