أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

406

قانون ( فارسى )

گاهى كه نياز باشد سريع و پياپى مىشود ، اين در حالى است كه ماده در ژرفا باشد . نفس چنين كسانى صداى پف‌مانند ندارد . فصل سى و ششم گفتارى به‌طور خلاصه دربارهء ربو ( آسم ) ربو يكى از بيماريهاى ريوى است ، كسى كه به اين بيمارى مبتلاست ناچار است كه نفسش پياپى باشد ، همانند كسى كه دارد خفه مىشود يا كسى كه بسيار خسته است و به هن‌هن مىافتد . بيمارى آسم كه به سراغ جوانان رود ، علاجش دشوار است تا چه رسد به پيران كه به زحمت شفا يابند و مادهء بيمارى در پيران به پختگى نمىرسد . اكثرا در هنگام بر پشت دراز كشيدن درد آسم شدّت مىيابد . اين بيمارى از بيماريهايى است كه به درازا مىكشد و به زودى دست‌بردار نيست ، و با اينكه به درازا مىكشد ، نوبتهاى شديد هم همراه دارد ، نوبتهاى همانند صرع و تشنج . سبب بيمارى ربو چندين احتمال دارد : 1 - خود ريه و آنچه با ريه پيوند نزديك دارد ، آسيب ديده باشند ، به‌طورى كه خلط غليظ در شريانها و شاخه رگهاى ريز شريانها و پرزه رگهايى كه از شريانها مىمكند خزيده و بيرون نمىآيد . 2 - خلط - كه مايهء بيمارى است - در خود قصبه باشد . 3 - خلط در قسمت گوشتين متخلخل ريه و مكانهاى خالى باشد . 4 - رطوبتهاى ناباب از سوى سر آمده و به ريه ريزش كرده است ، كه اين نوع بيمارى آسم در كشورهاى جنوبى و در هنگام وزيدن بادهاى جنوبى زياد روى مىدهد . 5 - يا اينكه مادهء بيمارى از جاهاى ديگر - نه از سر - به ريه ريزش كرده است . 6 - سردمزاجى ريه ، خلط مايهء بيمارى را در خود ريه به وجود آورده است كه كم‌كم شروع مىكند . 7 - يا سبب در ريه و شريانهاى ريه نيست ، در معده است كه يا خلط در معده به وجود آمده يا اين كه از سوى سر و كبد آمده و به معده ريخته است . 8 - منقطع شدن نفس از خستگى در هنگامى كه نفس برمىكشند ، سببش اين است كه معده بر حجاب فشار مىآورد و حجاب بنوبهء خود مزاحم ريه مىشود . 9 - اگر ريه سرد گردد يا غليظ و ستبر شود ، به بيمارى ربو كمك مىنمايد . خلطهايى كه سبب بيمارى آسم مىشوند گاهى از چگونگى آزار مىرسانند و گاهى از چندى ، كه در اندازه زياد باشند . 10 - گاهى - امّا به‌ندرت - روى مىدهد كه ربو از خشكى و خشكيدن ريه و ترنجيدن و برهم