و تو چگونگى نفس ، چگونگى صدا ، چگونگى علامتهاى تف كردنيهاى ناباب و ارتباط نبض را با چگونگى مزاجهاى گوناگون ياد گرفته‌اى ! ريه همسايهء قلب است و مىتوان به آسانى از راه همسايه حال همسايه را دانست . نبض در شناسايى حالت شعبه رگهايى كه از قصبه به ريه مىآيند رهنماى خوبى است . مىتوان از سرفه هرآنچه را كه از قصبه آيد شناخت ، هم از سرفه مىتوان به چگونگى حالت مادهء گوشتين ريه پى برد . اگر سنگينى احساس شد ، خبر از بودن ماده در ريه مىباشد . اگر درد گزنده و درد خليدن سوزن مانند احساس شد ، علامت اين است كه ماده در غشاء ماهيچه‌ها جاى خوش كرده است . اگر سرفه سبك است و بيرون انداختنى از راه دهان را همراه دارد ، دليل آن است كه ماده به قسمت بالايى قصبه نزديك است . اگر بدون سرفهء تند و شديد ، بيرون انداختن مادهء ناباب از راه دهان نبود معلوم مىشود كه ماده پايين‌رو است و در ژرفاى دور قرار دارد . گاهى علاماتى در اندامان دور از سينه پديد آيند كه آسيب‌ديدگى اندامان سينه را بازگو مىكنند ، همانند سرگيجه كه نشان از ورم حجاب دارد و سرخى رنگ رخسار كه حكايت از ورم ريه مىكند . فصل سوم بيماريهاى ريه بيماريهاى ريه را مىتوان به چند قسمت كرد : 1 - بيماريهايى كه در جزئيات به هم شبيه‌اند . 2 - بيماريهاى ابزارى و به‌ويژه بند آمدن مجراى رگها و اجزاء قصبهء ريه ؛ كه بند آمدن مجراى رگهاى درشت ويژگى دارند . 3 - بيمارى در جرم متخلخل ريه . 4 - بيمارى از بند آمدن مجراى رگهاى ريز و درشت و حتى برهم آمدن رگها را نيز كه مايهء بند آمدن مجرا مىشوند بايد به حساب آورد . 5 - بيماريهاى مشترك ، يعنى اندامان ديگر در بيمارى ريه سهمى داشته باشند . موسم بيمارى ريه : در فصل پاييز و زمستان كه تراوش ماده از سر زياد است بيمارى ريه بسيار رخ مىدهد ، و به‌ويژه در پاييز پربارش كه به دنبال تابستان خشك و شمالى آمده باشد . به‌طور كلّى هواى سرد به زيان ريه مىباشد ، مگر اينكه ريه از گرماى زياد آسيب ديده باشد .