أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

387

قانون ( فارسى )

جابه‌جا شدن بيمارى ريه : در اكثر حالات بيماريهاى ريه به بيماريهاى كبد تبديل مىشود ، چنان‌كه سرماى زياد و گرماى زياد بيمارى استسقا را در پى دارند ، و گاهى بيمارى ريه جاى خود را به بيمارى حجاب واگذار مىكند . فصل چهارم معالجهء بيماريهاى ريه دقت كن ! كه در باب آسم ( ربو ) و در باب تنفس چه گفتيم ، و بنگر كه كدامين انگيزهء از كدامين بيمارى در آن موجود است كه در اين بيمارى سهيم باشند . ورزش دادن ريه وسيلهء فرياد بلند ، و به قوّت پف كردن مفيد است كه زائده‌هاى ريختنى را نرم مىنمايند . به كار بردن داروهاى علاج بيماريهاى سينه ويژگيهايى دارند ، قرصها و انگشت پيچهايى هست كه اكثرا بايد بيمار در دهان نگه دارد و هرآنچه كم‌كم و به تدريج از دارو آب مىشود آن را ببلعد ؛ و اين در دهن نگه داشتن و به تدريج بلعيدن آب دارو بدين جهت است كه مرور لعاب‌دار و در نزديكى قصبه به طول انجامد و از آنجا به راه ادامه دهد و به قصبه و ريه برسد . به‌ويژه اگر در هنگام دارو در دهان نگه داشتن بيمار بر پشت دراز كشد و ماهيچه‌هايى كه بر ريه و قصبه هستند سست شده باشند . بايد كوشش كنى كه مادهء ناباب را به نزديك‌ترين جانب ريه كه همانا مرى است ، متمايل كنى و اگر مانعى در قى كردن نباشد در عمل بيرون راندن مادهء ريختنى ، قى از هر وسيلهء ديگرى بهتر و مفيدتر است . فصل پنجم موادى كه به ريه چنگ زده‌اند و چارهء آنها ماده‌اى كه به ريه چسبيده است ممكن است : 1 - مادهء رطوبى باشد . 2 - مادهء مركب از ريم باشد . 3 - مادهء خونى باشد . 4 - ماده‌هاى گرم و رقيق ( كم‌حجم و آبكى ) باشند . 5 - مواّد غليظ باشند . ممكن است ماده آن‌قدر غليظ و لزج باشد كه بركندن و بيرون دادنش به دشوارى صورت