أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

363

قانون ( فارسى )

اگر خون از گلو جارى شد يا خون تف كرد يا نزيف روى داد ، علاج آنها را در جاى خود ياد گرفتى ! سورنجان در بند آمدن خون ويژگى دارد . بيرون آوردن زالو به وسيلهء قالب : كسى كه زالو قورت داده ، زير آفتاب بماند و دهان باز كند ، زبان را به سوى پايين به سر ميلى بچسباند كه به ملاغه مىماند ، هر وقت زالو را ديدى قالب را بر بيخ گردن زالو بگذار كه قطع نشود . اين همان قالب است كه بواسير را بدان برمىكنند . فصل چهارم خفگيها و ذبحه اختناق ( خفگى ) عبارت از حالتى است كه جريان نفس را به سوى ريه و قلب بازمىدارد و آن را چندين سبب هست : خوردن داروهاى خفگىآور ، داروهاى سمّى ، منعقد شدن شير در بعضى اعضاى درونى . ليكن ما دربارهء حالتى سخن مىگوييم كه اختلال در جهاز تنفس نزديك حنجره روى مىدهد . اين اختلال از ورم يا برهم آمدگى يا كم‌نيرويى كه نتواند ابزار نفس كشيدن را چنان‌كه لازم است حركت دهد ، ايجاد مىشود ؛ و تو مىدانى كه ورم سبب راه‌بندان در نفس مىشود و اگر از عضوى بر عضو همسايه‌اش فشار آمد ، منفذهاى همسايه را مىبندد و تو مىدانى كه ماهيچه‌هاى اعضاى متحرك كه هوا را جذب مىكنند و عبارتند از ماهيچه‌هاى حنجره - چنان‌كه در بحث از تنفس شرح خواهيم داد - هرگاه از كار خود بازمانند و سبب ناتوانى ، يبوست باشد كه بر ماهيچه‌هاى داخل حنجره و پيرامون آن است ، يا سبب سستى يا تشنج يا آسيبى ديگر باشد ، روان نمىتواند نفس بكشد با اينكه مجرا باز باشد . برهم آمدگى به سبب فشار آوردن همسايه شايد سببش زايل شدن فقرات نخستين گردن به سوى داخل باشد ، كه از ضربت خوردن يا افتادن رخ داده و علاج‌پذير نيست . يا خفگى از ورم در ماهيچه‌هاى « مهرهء گردن » يا زردپيهاى آن ، يا ماهيچه‌ها و زردپيهاى مرى مشتركا مىباشد يا از سببى است كه ماهيچه‌ها را به سوى داخل كشانده ، يا تشنجى در ماهيچه‌ها روى داده و آنها را كش داده است . بدترين حالت آن است كه از يبوست يا آسيبهاى ديگر باشد كه بر زردپيها وارد آمده است كه اكثرا كودكان كه زردپيهاى نرم دارند به بيمارى خفگى ( خناق ) گرفتار آيند . از همه خطرناك‌تر آن است كه در مهرهء دوم و بالاتر از آن باشد ؛ اگر پايين‌تر باشد سالم‌تر است كه شديدترش آن است كه در مهرهء اول روى دهد . خفگى اگر از همسايگى عضو باشد از نوع وجود كرمهاست كه در باب دشوارى بلعيدن ذكر شده است . ورمهاى سبب اختناق چهار دسته‌اند : 1 - ورم در ماهيچه‌هاى از حنجره بيرون آمده كه متمايل به سوى جلو يا پايين باشند ، كه ورم