أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

362

قانون ( فارسى )

مىشود و مىتوان حجمش را درك نمود . احتمال دارد كه در درون مرى چنگ اندازند و احتمال دارد به معده بچسبند . نشانيهاى زالو در درون بودن : انسان پژمرده و پكر است ، خون از دهان برمىآورد . اگر انسانى تندرست و سالم را ديدى كه خون تف مىكند يا خون برمىآورد ، قبل از هر چيز گلو را معاينه كن كه شايد زالو سبب اين خرابكارى شده باشد . علاج : اگر زالو ديده مىشود ، بايد گرفت و بركند چنان‌كه شرح خواهيم داد ؛ و اگر نزديك گلو است ، داروهاى غرغره و بخور استعمال كن ! اگر گرايش به سوى بينى دارد وسيلهء به بينى كشيدنيها و اگر در ژرفا قرار دارد و در معده جايگير است وسيلهء قىآورها و داروهاى ضد كرم و امثال آنها بايد گزند آن را دفع كرد ، و يا وسايلى ديگر را به كار ببر ! از قبيل : بيمار در آب گرم فرو رود ، يا در حمام گرم بنشيند و به‌ويژه كه قبلا سير غذا بخورد و پياپى آب بسيار سرد يخى در دهان گرداند تا زالو از شدت گرما مىگريزد و به سوى سردى مىآيد ، اگر گرماى حمام چندان نبود كه بيم غش كردن برود بايد بمانند و صبر كنند كه اين علاج بسيار مفيد است . گاهى فقط خوردن سير و با دهن باز در آفتاب نشستن و در مقابل برفآب بودن اين كار را مىكند . بعضى از پزشكان ساس و نوعى پشهء سرخ خونى - كه به كنه شبيه است و پوست بسيار نازك دارد كه دست بزنى از هم مىپاشد - به خورد بيمار مىدهند ؛ كه گاهى اين پشه را با سركه يا با شراب مخلوط كنند يا بخور كنند و وسيلهء قيف وارد مىنمايند . شايد اين همان جانور باشد كه در مملكت ما « انجل » ( انگل ) نام دارد . اگر تنها سركه بنوشند ممكن است زالو را بيرون راند و به‌ويژه اگر با نمك باشد . غرغره‌ها : سركه و صمغ انگدان تنها يا با نمك ، غرغره با خردل و دو برابرش بورك ، يا خردل و يك برابر نشادر ، يا درمنه و يك‌دوم گوگرد ، خاراگوش و سياه دانه به تساوى ، سركهء شراب كه سير و درمنه و لوبيا گرگى و حنظل و سرخس در آن پخته باشد . سركهء شراب دو اوقيه ، بورك سه درهم ، دو دانه سير . غرغره با افشرهء برگ غرب ( ترنگوت ) ويژگى دارد . سركه و صمغ انگدان يا زاج زرد و آب . اگر زالو به معده سرايت كند دارويش اين است : نسخه : درمنه ، مشك چوپان ، خاراگوش ، سياه دانه ، لوبيا گرگى ، كوشنه ، دانهء برنگ كابلى ، سرخس ، از هريك دو درهم با سركه درهم آميزند و بخورند . بايد بيمار سير و پياز ، يا كلم ، يا پونهء سبز و خردل خوش‌بو شده بخورد . هر تندمزه‌اى خوب است ؛ سپس اگر توانست قى كند و اگر قى آسان نبود ، تند مزهء شور بخورد . اگر زالو به بينى چسبيده ، سركه و سياه دانه و افشرهء سيماهنگ و خربق به بينى كشد . اگر زالو پاره شد ، بايد بيمار از فرياد بلند و حرف زدن خوددارى كند .