أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
330
قانون ( فارسى )
فصل دهم قورباغه غده مانندى سخت است و در زير زبان پديد آيد كه رنگش آميزهاى از رنگ رويهء زبان و رگهاى داخل زبان است و به رنگ قورباغه شبيه است كه سبب ، رطوبت چسبنده است . علاج : داروى خورندهء تقطيع كنندهء تحليلبرنده و آنچه بسيار خشكاننده است مانند نشادر و سركه و نمك را بر آن بيازماى ، با زنگار و زاج ماساژ بده ، اگر بهره نداد ، داروهاى تند مانند داروى « ابيرون » ( هميشه بهار ) و « اسفاريون ؟ » و داروى « سفيد نمناك » - كه در اقرابادين آمده است - مفيدند . زدن رگ زير زبان ، داروى زخم زبان كه قوى باشند اگر همهء اينها مفيد واقع نشد ، بايد عمل شود . براى معالجهء قورباغهء زبان كودكان : مرزهء فارسى ، پوست انار و نمك بر زبان مالند خوب مىشود . سوختهء زاج ، سورنجان با سپيدهء تخم مخلوط شوند و در زير زبان بگذارند از داروهاى مجرب است . فصل يازدهم سوزش زبان ممكن است از حرارت در دهانهء معده يا مغز كه هنوز به حالت تب نرسيدهاند ، يا از خوردن تندمزه يا بسيار شور ، يا تلخ ، يا شيرين ، يا از تشنگى زياد ، يا شايد از سبب بزرگتر مانند تبهاى شديد ، ورمهاى درونى باشد . علاج : كسى كه اين بيمارى را دارد ، نبايد بر پشت بخوابد ؛ نبايد زياد دهان را باز نگه دارد ؛ قرصهاى ساخته از : تخم خربزه ، تخم خيارچنبر خوردنى و خيار و كدو و ترنجبين و نشاسته و امثال آن استعمال كند . هستهء گلابى و تمر هندى ، شكر حجاز ، لعابيهاى شناخته و افشرههاى رطوبى و سردىبخش را در دهان نگه دارد . اگر خلط چسبنده هست ، اين داروها را بر زبان بمالد و زبان را چرب كند . چرب كردن زبان و در دهان گردانيدن اين داروها با روغنها و شمع و چكيدهء لبنيات ، افشرهها ، لعابها ، پيه پرنده خوب است . و كسانى هستند وسيلهء نعناع زبان را مالش مىدهند .