أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
230
قانون ( فارسى )
از سبل خارش ، اشكريزى و تم به وجود آيد . از آفتاب و نور چراغ آزار مىبيند . گاهى در سبل چشم كوچك شود و جرم كاسهء چشم كاهش يابد . سبل از بيماريهاى واگير سرايتكننده است . علامتها : سبلى كه مادهاش از حجاب خارجى است - چنانكه بارها گفتهايم - از پر شدن رگهاى خارج ، سرخى رخساره ، تپش شديد در گيجگاه يا پر شدن رگهاى گردن شناخته مىشود ، كه آن را مىدانى ! و اگر از حجاب خارجى نبوده و بر خلاف اين باشد ، آن را نيز مىدانى ! كه در قانون بيان شده است . علاج : كسى كه سبل دارد مانند ساير بيماريهاى چشم بايد از ريزش مواد به چشم بپرهيزد - كه آن را ذكر كردهايم - و تنقيه و پاكسازيهايى را كه گفتيم به كار برد . از روغن بر سر ماليدن و ضماد بر سر گذاشتن پرهيز كند . انفيه نيز خوب نيست . و من استعمال انفيه را زيان نمىبينم ، به شرطى كه سر از مواد پاك باشد . جالينوس اجازه مىدهد كه بيمار شراب بنوشد و كمى بعد بخوابد ، باز به شرطى كه مواد ناباب در سر و تن نداشته باشد . گمان مىرود كه در سبل سبك اين نظريه مفيد باشد . در سبل تند و نيرومند ، حتما برچيدن لازم است . بهترين نوع برچيدن آن است كه نخهاى بسيار در زير رگها جا داد و آنها را به سوى بالا كشيد . آنگاه سبل را با قيچى نوك تيز چنان چيد كه هيچ از آن باقى نماند . زيرا اگر چيزى باقى بماند به حال خود برمىگردد و بدتر مىشود . سپس بايد نگذاشت كه چسبيدگى روى دهد كه در باب ناخنه ذكر مىشود . اگر از تأثير چيدن ، چشم به درد آمد نبايد زردهء تخم را از آن قطع كنى ! كه شفاى درد است . بعد از آن « شياف قرمز » و « شياف سبز » به كار ببر ! كه تهماندهء سبل را تحليل برد و چشم را پاكسازى كند . بهترين وقت چيدن سبل بهار و پاييز است . كه بايد بعد از پاكسازى و تنقيه باشد و گرنه درد چشم زوايد را به چشم راه مىدهد . داروهايى كه در سبل نو پيدا شده سودمندند ، اكثرا به قرار زيرند : - پوستهء تخم تازه گذاشتهء مرغ كه ده روز در سركه جوشيده شود ، تصفيه گردد ، در سايه خشك شود ، بسايند و سايدهاش را به چشم كشند . - سرمهء « خاكسترى » را با « مرغش » به چشم كشند . - بول آدمى كه سونش مس قبرصى يك روز در آن مانده باشد . از داروهاى تركيبى : شياف « اصطفطيقان » ، « شياف سرخ نرم » ، « شياف سرخ تند » ، « شياف سبز » ، « طرخماطيقون » ، شياف « روى سوخته » ، داروى « مغناطيس » كه همهء اينها در اقرابادين ذكر