گفتار چهارم بيماريهاى سر و آسيب‌رسانى آنها به كنشهاى حسى و سياسى ( كه شامل يازده فصل مىباشد ) فصل يكم سبات و خواب خوابى را سبات نامند ، كه از حد به‌در و سنگين باشد ؛ و هر خوابى كه زياد از حد - به افراط - و سنگين باشد سبات نيست . خوابى افراطى را بايد سبات گفت كه سنگينى آن در هيأت و مدت ، برابر باشد . تا مدت بيشتر به درازا بكشد هيأتش قوىتر ماند و بيدار شدن از آن سخت و دشوار باشد . و اگر از آن بيدار شدند اين خواب بر سه وجه است : يا از حيث اندازه و چگونگى طبيعى است ، يا گران است ، يا « سبات مستغرق » ( غرق در خواب شدن ) است . خواب چيست ؟ روان نفسانى كه گردانندهء حس و حركت است ، به جايى برمىگردد كه از آنجا شروع كرده است و ابزار حسى و جنبشى را رها مىكند ، اين ابزار بدون وجود روان نفسانى ، از كار دست برمىدارند . روان نفسانى در راه بازگشت به سوى مبدأ تنها از ابزارى كاملا دست برنمىدارند كه براى ادامهء زندگى نبايد بيكار بمانند و كار مداوم آنها ضرورى و بايد هميشگى و بدون تعطيل باشد ؛ مانند ابزارهاى تنفسى . پس اين حالت بازگشت روان به منشأ و اين از كار افتادن ابزار حركت و حس را خواب مىناميم . خواب طبيعى خواب كاملا طبيعى حالتى است كه هرگاه روان حيوانى به درون روى مىآورد كه غذا را پخته گرداند ، روان نفسانى در پى آن آيد . اين پيرو آمدن روان نفسانى همان قاعده را دارد كه جرمهاى لطيف آميزه در حالت پديد آمدن فراغ - فضاى خالى - به حركت درمىآيند . يا روان نفسانى به مبدأ برمىگردد تا استراحتى كند و در اين استراحت غذاى خود را دريافت