أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
67
قانون ( فارسى )
( 1 ) در مداواى بيمارى كه سردرد خشك دارد بايد قبلا غذاهاى ترىبخش و خوب كيموس و داراى مواد غذايى بسيار مانند : زردهء تخممرغ ، سوپ جوجهء فربه ، كبك ، تيهو ، سوپهاى چرب كه با روغنهاى ترىبخش مىپزند به بيمار بدهند و بعد از آن درد را از جهات گرم و سرد به سويى گرايش داد كه مناسبتر است . ( 2 ) در بينى كشيدن داروى ترىبخش كه همراه با روغنهاى خوب و پسنديده مانند : روغن بادام و روغن كدو و غيره باشد و اگر نياز بدان بود كه مزاج سرد يا گرم را به حالت تعديل برگردانى ، روغنهايى را بر آن اضافه كن كه مزاج را به اعتدال مىآورند . ( 3 ) شايد از سردرد خشك ، گوهر مغز به حالتى از كاستى درآيد ، كه درد را پذيرا گردد . در اين حالت بايد به بينى كشيدنيها ، با مخ ساق گوسفند و گوساله ، پيه مرغ ، دراج ، تيهو ، تذرو ، كرهء از ماست گاو و بز آميخته باشد . ( 4 ) پالودهء آبكى ، كه از آرد دوبار بيختهء گندم يا جو با شكر سفيد و همراه روغن بادام يا كدو ساخته شده ، را ضماد كنند و بر سر گذارند . يا دورهء جاندانه را با خمير ديوار كنند و پالودهء رقيق را بر جاندانه ريزند مفيد است . علاج سردرد ورمى براى معالجهء سردرد ورمى بسيار چيزها هست ، كه آن را در بابى ويژه جاى دادهايم و بعدا مىآيد . علاج سردرد از بند آمدنى اگر سردرد انگيزهاش بند آمدن مواد است ، به پخته گردانيدن ماده با وسايلى كه مىدانى بايد بپردازى و بعدا مواد را تخليه كنى ، از آن پس « شبيار » ها را به كار ببرى و به وسيلهء پاشيدنيها و ضمادها و بوييدنيها و غرغره كردنيها ماده تحليل برود بار ديگر رسانيدن و پاكسازى و گدازيدن تحليل انجام شود تا درد به كلى از بين مىرود . و در جاى خود علاج اين نوع از سردرد را دانستهاى ! كه اگر مزاج تند در سر موجود و بند آمده خلط غليظ است و علاج كردنش دشوار است ، بايد داروى باز كردن استعمال كنى ؛ و اگر بعد از آن سردرد هيجان پيدا كرد يا از نتيجهء داروى گرم زيانى به سر روى آورد بايد داروهاى سردىبخش كه سستى بخشند و قبوضيت ندارند تجويز كنى . اگر بعد از آرام شدن درد دوباره بازگشت تو همين كار را از سر مىگيرى تا بند آمده باز مىشود و اينها را به تفصيل گفتهايم .