مراره و بلغم را بيرون آورد . توضيح اينكه هر كرمه شش قيراط تا دو درهم است . اما حتما بايد با عسلاب بخورند و قبلا كمى ترنج هم بخورند - و اگر با عسل بپزند مقدار تناول تا چهار درهم است . جانشين بسپايك : به اندازهء آن افتيمون با نيم وزن آن نمك هندى است . بسد ( بدل مرجان ) « 1 » : بسد مشهور است و به رنگهاى سرخ ، سياه ، سفيد يافت مىشود . مزاج : در اول سرد و در دوم خشك است . خاصيت : گيرنده است و نزيف را بازدارد . خشكندگى آن بيشتر از گيرندگى است و بسيار خشكاننده است . زخم و قرحه : گوشت زيادى را بزدايد . چشم : چشم را جلا دهد و تقويت كند و بويژه اگر سوختهء آن را شستشو دهند مؤثرتر است . رطوبتهاى چشم را برمىمكد و اثر قرحه‌هاى چشم را از بين مىبرد و در مداواى ( دمعه ) نافع است . اندامان تنفسى : در بازداشتن خون برآوردن و در بيرون راندن خون مؤثر است و در اين‌باره سياه آن همان تأثير را دارد . و بويژه سوختهء شستهء آن كه از جملهء داروهاى تقويت قلب و تسكين خفقان قلب به شمار مىآيد . اندامان غذا : محلول آن در علاج آماس طحال نافع است . اندامان دفعى : داروى قرحه‌هاى روده است . بيش : سمى است كشنده . مزاج : در منتهاى گرمى و خشكى است . آرايش : اگر بر برص مالند يا با معجون ( بزرجلى ) ؟ بخورند برص را از بين ببرد و در مداواى جذام نيز سودمند است . زهر : سمى است كشنده و فورى و جسم را مىگنداند . حد اكثر مقدار را بر كشندگى نيم درهم گفته‌اند و به عقيدهء من كمتر از نيم درهم هم سم قاتل است . پادزهر بيش موش بيش است و آن نوعى موش است كه از گياه بيش تغذيه مىنمايد - بلدرچين هم از بيش مىخورد و نمىميرد . با معجونهايى كه به منظور جلوگيرى از سم بيش درست مىكنند داروى مسك هم داخل است . بلوط : معروف است . بلوط قابض است و قبوضيت شاه‌بلوط كمتر است . بيشتر قبوضيت بلوط از جفت آن است كه پوستهء داخلى بلوط است . مزاج : در اول سرد و در دوم سرد و خشك است . شاه‌بلوط كه از شيرينى برخوردار است كمى گرمى در بر دارد . برگ بلوط از بلوط قابض‌تر و در خشكانيدن كمتر از بلوط است . خاصيت : در شاه‌بلوط زدايندگى و در همه انواع بلوط قبوضيت هست و پايينهاى شكم را پرباد مىكند و نزيفها را بازمىدارد و در اين زمينه برگش از همه بيشتر كنش دارد . همه انواعش نيروبخش اندامان ، شاه‌بلوط ديرهضم است و نيروى غذايى بيشتر دارد . و اگر با شكر آميزند نيروى غذايى آن افزايش يابد . جالينوس فرمايد : بلوط تقريبا از حيث غذايى بودن به گندم مىرسد و از ساير حبوبات مغذىتر است و شاه‌بلوط كه شيرين است از بلوط مغذىتر است . ليكن عموما غذايش براى آدميزاد بسيار خوب نيست و براى خوك بسيار خوب است . برخى از مردمان به خوردن بلوط عادت كرده‌اند ولى چون از آن نان مىپزند سالمتر مىشود و زيانى نمىرساند . دمل و جوش : بلوط مخلوط با پيه بزغاله و

--> ( 1 ) - بسد . سنگى است سرخ از دريا برآرند ولى مرجان نيست ، هرچند در اشعار عربى مرجان را مىرساند . - ه -