مىرود . اندامهاى تنفسى : با عسل آب تناول شود داروى سرفه مزمن است و خون برآوردن را بازدارد . اندامان غذا : ديرهضم و تحريك كنندهء استفراغ است و از گردو ديرهضم‌تر است . اندامان دفعى : پوست فندق قابض است و شكم را بند آورد . زهرها : پادزهر گزيدگىها است و بويژه اگر با انجير و سداب باشد پادزهر نيش كژدم است . بنجنكشت ( پنج انگشت ) : گياهى است پايا و تقريبا به درختچه مىماند و در كنار آبها مىرويد . شاخه‌هاى سخت دارد . برگش چون برگ زيتون و از برگ زيتون نرمتر است . چوب به منظور دارويى مورد استفاده نيست و از گل و برگ و ميوه‌اش بايد استفاده كرد . لطافت و تندمزگى و گسى دارد ولى از سداب خشك كم‌تأثيرتر است . مزاج : در اول گرم و در دوم خشك است . خاصيت : لطيف‌كننده . گدازنده ، بادشكن است ، ابدا باد ندارد . بازكننده است ، با كمى قابضيت . آرايش : رنگ و رو را صفا دهد . مفاصل : ضماد آن با برگش علاج پيچش عصب است و خستگى را درمىكند . سر : شربت آن سردرد مىآورد ، خواب‌آور ، است . ضمادش در علاج سردرد مفيد است . در روغن بپزند و بخورند كمتر دردسر آورد . سينه : شير پستان را فزونى و آب پشت را كاهش دهد . و مقدار خوراكى آن تا يك درهم است . اندامان غذا : راه‌بندانهاى كبد و طحال را باز مىكند . بهترين علاج سختى طحال است و در اين زمينه مقدار خوراكى آن دو درهم همراه اسكنجبين است و در مداواى استسقا نيز مفيد است . اندامان دفعى : براى مداواى درد و ورم زهدان در آب‌پز آن مىنشينند . آب پشت را مىخشكاند . دود كردن آن شهوت جماع را در زنان فرو نشاند . اگر آن را بستر كنند از احتلام ، و ذكر برخواستن خبرى نيست . پنج انگشت و بويژه تخم آن در ادرار بول ، تركهاى اطراف پيزى سودمند است . پنج انگشت بويژه تخم آن را با روغن ضماد كنند و بر بيضه گذارند سختى را از بين مىبرد . زهرها : خوردن يك درهم از آن پادزهر حشرات موذى و مار است . ضمادش زهر دندان سگ هار و درنده‌ها را خنثى مىكند . برگش را دود كنند به كلى حشرات را مىراند . بسفايج ( بسپايك ) : بسپايك عبارت از چوبى است باريك ، خاكىرنگ ، گره‌دار و كمى به سياهى و سرخى مىزند يا مايل به سبز است . شاخه‌هايى دارد شبيه به كرمهايى كه پاهاى بسيار دارند . مزه‌اش تا اندازه‌اى شيرين و گس است . برخى گويند : بسپايك روى درختى در مردابها مىرويد . و پاره‌اى گويند بر سنگها نمو مىكند . گزينش : بهترينش آن است كه ستبرى آن به اندازهء انگشت كوچك و رنگش مايل به سرخى باشد . و در درجهء دوم نوع زرد پرمايه و شاداب و ترد كه كمى تلخى و گوارايى همراه گسى دارد و مزه‌اش به مزهء ميخك شباهتى دارد . خوب است . مزاج : در دوم گرم و در سوم خشك و بىنهايت خشكاننده است . خاصيت : گدازنده ، رساننده ، بادشكن و رانندهء رطوبت است . مفاصل : ضمادش در پيچش عصب سودمند است . اندامان دفعى : بدون درد دادن شكم را روان كند ، بلغم و كيموس آبى را بيرون راند . در مداواى قولنج بسپايك را در آبگوشت خروس يا ماهى يا آش حبوبات داخل كنند . بيخ بسپايك را بكوبند و گرد آن را با عسلاب سبك مخلوط كنند و به وزن شش ( كرمه ) از آن تناول نمايند