أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
95
قانون ( فارسى )
نمىشود . ليكن گاهى افشرهء شاخهاش را به جاى افيون به كار مىبرند . مزاج : بنگ سفيد در اول سرد و خشك است و بنگ سياه در آخر سوم سرد و خشك است . خاصيت : مخدر است و بوسيلهء تخديرش درد ضرباتى را آرام بخشد و خونريزى را بازمىدارد . آرايش : از آنجا كه بندآورنده است در داروهاى فربهكننده داخل مىشود . دمل و جوش : سختى بيضتين را نرم كند و درد را فرونشاند و براى باد سرخ نيز مفيد است . مفاصل : اگر سه قيراط از بنگ را با عسل آب مخلوط تناول كنند يا از آن بر جاى نقرس مالند درد نقرس را تسكين دهد . گويند : سه تا چهار برگ بنگ را تناول نمايند و با آب آن مالشى دهند از خورهء استخوان شفا دهد . اندامان سر : افشره هر بنگى و تخم هر نوعى از بنگ مسكن درد گوش است . و با سركه و روغن گل درد دندان را آرام كند . ريشهء بنگ كه در سركه پزند و روغن بنگ در همهء دردها مفيد است . بنگ خوابآور است . خوردن برگ بنگ اگر به مقدار معينى برسد يا كسى كه آبپز برگ بنگ را حقنه كند تشويش در عقل حاصل آيد . اگر روغن بنگ را در گوش چكانند درد گوش را از بين مىبرد . چشم : افشرهء برگ بنگ يا تخم بنگ را بر چشم مالند درد چشم بسيار آزاردهنده را هم تسكين مىدهد . گل يا برگ يا تخم بنگ را بر پيشانى گذارند نزلهها را قطع كند . اندامهاى تنفسى : تناول دو ( اونولوس ) از تخم بنگ خون برآوردن زياد از اندازه را چاره كند . ضماد برگ بنگ را بر آماسهاى پستان مىگذارند . گاهى بنگ را با داروهاى ضد سرفه قاطى مىكنند . بر ورم پستان زن باردار مىمالند ورم را از بين مىبرد . اندامان دفعى : افشرهء بنگ درمان درد زهدان است و نزيف زهدان را قطع كند . ضماد برگ بنگ آماس بيضتين را فرونشاند . زهرها : بنگ سمى است كه عقل را مشوش مىكند . فراموشى آورد . خناق و ديوانگى در پى دارد . بنقسه ( مشو ) : در دارويى بودن به عدس شبيه است و از عدس ديرهضمتر است . مزاج : معتدل و مايل به خشكى است . خاصيت : همچون عدس قبض است و سودا را سبب شود . مفاصل : براى مفاصل خوب است و ضماد آن فتق و آب در بيضه آمدن كودك را شفا دهد . اندامان دفعى : قبوضيت آورد . بط ( اردك ) : مرغى است . مزاج : اردك از همه ماكيانها گرم مزاجتر است . گويند سرمازده را گرم مىكند و گرماخورده را به تب گرفتار مىنمايد . خاصيت : پيه اردك از پيه ساير پرندگان بهتر است و براى تسكين درد و احساس سوزش در ژرفاهاى بدن مفيد است . گوشت اردك بادزا و چينهدانش بسيار مغذّى است . آرايش : گوشتش فربهى آرد و پيهش رنگ و روى را صفا دهد . اندامهاى تنفسى : صدا را خوب مىكند . اندامان غذا : گوشت اردك در معده زياد مىماند و سبب گران شدن معده شود . و گوشت غاز از آن سنگينتر است . بهترين و سبكترين گوشت اردك بر معده بال اردك است . گوشت مرغان شناور اگر هضم شود از گوشت ساير پرندگان مغذىتر است . اندامان دفعى : شهوتانگيز است و آب پشت را فزونى دهد . برشياوشان ( پرسياوشان ) : گياهى است نازك در نزديكى آبدانها و جويبار و رودخانه و كاريزها