أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

76

قانون ( فارسى )

دفعى : به گفتهء خوزيان سنگ كليه را خرد مىكند و شنيده‌ام كه باد شكم را علاج مىنمايد . آذان الفار ( گوش موش ) : دو گياه را گوش موش ناميده‌اند . گوش موشى كه جالينوس وصف كرده است بوى پنيرك مىدهد و زودشكن است و تأثيرش تقريبا تأثير گياهى است كه شيشه‌ها را بدان جلا دهند . اين نام بر دو گياه اطلاق شود : نخست آنكه جالينوس از آن ياد كرده است كه بوى خبازى ( پنيرك ) مىدهد و سخت نيست . دوم گوش موشى كه ديسقوريدوس شناخته است چنان كه او گويد به لبلاب مىماند و برگش از برگ لبلاب كوچكتر است و بر زمين پهن مىشود و چوبهاى باريك دارد و كاشته مىشود و خوشبوى است اما بوى و مزه‌اى قوى ندارد ، گلش لاجوردى رنگ و تخمش به تخم گشنيز شبيه است و شب‌پره آن را مىخورد و مزه‌اش تند است و بويژه گوش موشى كه در نزديكى آب نروييده باشد تندمزه‌تر است . بنا به گفته مسيح گوش موش كار بابونه گاوچشم را انجام مىدهد . كه هرگز توقع نمىرود هر دو نوع گوش موش چنين باشند . مزاج : گوش موش جالينوس در درجهء اول سرد و تر است . و آن نوع ديگر از جمله داروهاى گرم به شمار مىآيد . خواص درمانى : گوش موش جالينوس قبوضيتى در آن نيست . و آن ديگر خشكاننده و سرخ گرداننده است . زخم و قرحه : گوش موش ديسقوريدوس خار و پيكانها را بيرون مىكشد . چرك را پاك مىكند و زخم را التيام مىدهد . اندامهاى سر : خوردن گوش موش براى سردرد نافع است . به بينى كشيدن گرد آن در علاج دهن‌كجى بسيار سودمند است و مغز را مىپالايد . ارنب‌برى ( خرگوش وحشى ) : خاصيت درمانى : هرچه پنيرمايه‌هاى ديگر انجام مىدهند پنيرمايهء خرگوش وحشى بهتر و بالطافت‌تر انجام مىدهد و كنشهايى زياده از آنها دارد . آرايش : خون خرگوش لكه‌هاى صورت را مىزدايد ، خاكستر سرش و بويژه خاكستر سر ( ارنب بحرى ) خرگوش دريايى « 1 » دواى داء الثعلب است . اگر شكم خرگوش را با همه محتوياتش در تابه بسوزانند و بسايند و در روغن گل ريزند موى سر را باز روياند . ديسقوريدوس گويد : اگر اين دارو را از خرگوش دريايى بسازند و بر سر گذارند به تنهايى يا با داروى زداينده ، موى را از ته مىتراشد . مفاصل : مغز برشتهء خرگوش در علاج لرزشى كه بعد از بيمارى روى مىدهد سودمند است . اندامهاى سر : اگر مغز خرگوش را بر لثهء كودك مالند رويش دندانها سريع‌تر صورت گيرد . مغز خرگوش مسهلى است بىآزار . مغز خرگوش در روغن يا كره يا عسل باشد باز تأثير خود را مىبخشد . پنيرمايهء خرگوش با سركه تناول شود در علاج صرع مفيد است . اندامهاى دفعى : اگر بعد از حيض سه روز پنيرمايهء خرگوش وحشى را با سركه تناول نمايند منع حاملگى كند و رحم را از رطوبتها مىرهاند . خون خرگوش برى را با روغن بجوشانند در معالجه خراش و ورم روده و اسهال مزمن سودمند آيد . زهرها : پنيرمايهء خرگوش وحشى همراه سركه ترياق و پادزهر سموم است . خون خرگوش در روغن جوشيده ، در علاج سم سهام ارمنى سودمند است .

--> ( 1 ) - حيوانى است صدفى مايل به سرخى ، سرش چون سنگ سخت و سم قاتل است . تحفه حكيم ص 19 .