أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
67
قانون ( فارسى )
رگها روان سازد . و نيروى نرمكنندگى و خشككنندگى هم دارد و جزء داروهاى اصلاح مسهلها به شمار مىآيد . دمل و جوش : محلول و ضماد اشه كه همراه سركه و بورهء سرخ باشد در مداواى خنازير ، سختشدگىها ، تركيدگى « 1 » مفيد است . زخم و قرحه : گوشت فاسد را مىخورد و گوشت سالم مىروياند و در علاج زخمهاى پليد ( خبيث ) سودمند است . مفاصل : اشه آميخته با عسل يا با آبجو مسكن درد عرق النسا و پهلودرد و درد مفاصل است . اگر با عسل و زفت باشد و ضماد كنند سختى ( تحجر ) مفاصل را از بين مىبرد . اگر با سركه و بوره و روغن حنا مخلوط كنند خستگى را بر طرف مىكند . چشم : زبرى و گرى پلكها را نرمش و سپيدى چشم را جلا مىدهد ، و در مورد رطوبتهاى چشم سودمند است . نفسكش و سينه : در معالجه « ربو » تنگى نفس و تندنفسى ، مفيد است و بايد با عسل بليسند يا با آبجو تناول نمايند . قرحهى حجاب را تنقيه مىكند ، از خفگى ، از بلغم ، از زهرهء سياه ( مرهسوداء ) رهايى مىبخشد . تناول يك درخمى از اشه در علاج سخت شدن سپرز و سفتى كبد مفيد است و اگر با سركه باشد و بر سپرز و كبد بمالند همان تأثير را دارد . و در استسقا نيز مفيد است . اندامان دفعى : در ادرار چندان مؤثر است كه با بول خون آيد ، مسهل است ، ضد كرم كدو است . جنين را بيرون مىآورد زنده يا مرده ، حيض را روان مىگرداند . بيضتين كه به سختى دچار آيند با اشه و سركه بمالند نرمش طبيعى را بازيابند . زهرها : اشه را كه با شراب پرمايهء سياهرنگ و « مرّ » مىخورند پادزهر سمى است كه آن را ( طعمعون ) نامند . و اگر بر تن مالند حشرات سامه نزديك نمىشوند . و اگر اشه را با مشك زمين و روغن زيتون مخلوط كنند قاتل حشرات است . جانشين اشه : آت و آشغال كندوى زنبور عسل است ( برهموم ) . انجدان - انگدان : انگدان دو نوع است . سپيد و سياه . انگدان سياه در غذاها داخل نمىشود . بيخ آن مزهاش به مزه اشترغاز نزديك است و مزاج هوايى دارد . اشترغاز ديرهضم است ، ليكن انگدان سياه هرچند بسيار ديرهضم است به اندازهء اشترغاز ديرهضم نيست . اما دربارهء ( حلتيت : انگژه ) كه صمغ انگدان است در جاى خود بحث خواهيم كرد . و شرح خواهيم داد كه چگونه آبپز و سركهاش از جرمش مؤثرتر است . مزاج انگدان : در سوم گرم و خشك است . خاصيت درمانى : انگدان لطافتزا است و بيخش بادآور ، اگر تن را با انگدان و بويژه با شيرهء آن ماساژ دهند در جذب كردن مواد به خارج بسيار مؤثر است . آرايش : بوى تن را تغيير مىدهد . ضماد آن كه با روغن زيتون باشد لكه سياه خونى زير چشم را به كلى از بين مىبرد . دمل و جوش : در علاج زخمهاى درونى سودمند است ، اگر انگدان و بيخ آن را با مرهمها مخلوط كنند خنازير را خوب مىكند . مفاصل : انگدان مخلوط با روغن بنفشه يا روغن حنا درد مفاصل را دواست . اندامان غذا : بيخ آن آروغ آورد ، شكم را قبوضيت دهد ، ديرهضم است و هاضم ، معده را گرمى مىبخشد و تقويت مىكند و اشتها را برمىانگيزد . اندامان دفعى : اگر انگدان را با پوست انار و سركه بپزند ، بواسير پيزى را از بين مىبرد ، مدرّ است ، بوى چس و مدفوع را بدتر مىكند و براى
--> ( 1 ) - سلع : در عربى به معنى تركها است . و چنين مىنمايد كه در اصطلاح اطباء گوشت زائده غدهمانند باشد . .