أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
53
قانون ( فارسى )
مقدمه ذكر نام و توصيف ادويهء مفرده به ترتيبى مطلوب مىگويم : در نظر دارم كه در اين بخش نام داروها را به ترتيب حروف ابجد بياورم تا جوينده صنعت طب بتواند به آسانى هريك از داروهاى مورد نظر و تأثير دارو را در هر اندام از اندامها در لوح مخصوصى بيابد . اين بخش را به بيست و هشت فصل تقسيم كردهايم كه هر فصل نام چندين دارو را در بر مىگيرد و در آخر هر فصل شمارهء داروهاى نامبرده را نشان داديم . وقتى از ذكر جدولها و فصلهايى كه نشان دهندهء تأثير درمانى داروها هستند فراغت حاصل شد جملهء دوم خاتمه مىيابد و اين كتاب نيز به پايان مىرسد . فصل اول حرف الف ( أ ) اكليل الملك ( شاه افسر - ناخنك ) : گياهى است به رنگ كاه به شكل هلالى ( ماه نو ) با وجود تخلخلى كه دارد تا اندازهاى سخت است . گاهى به رنگ سپيد و گاهى زرد رنگ است ديسقوريدوس مىگويد : بعضىها اين گياه را ايسقيفون مىنامند . گياهى است خشك داراى شاخههاى زياد و چهار گوش كه به سپيدى مىزنند و خم مىشوند برگ اين گياه شبيه برگ درخت به است ليكن اندكى درازتر از آن است ، كمى زبر است و كركدار و رنگش به سپيدى متمايل است . و در جاهاى زبر و خشن مىرويد . گزينش : بهترين نوع مورد استفادهء اين گياه گونهاى است كه سختتر است رنگش كمى به سپيدى مىگرايد ، مزهاش تلختر و بويش تند و آشكار است . ديسقوريدوس گويد : بهترين نوع آن برنگ زعفران است و داراى بويى قوىتر مىباشد ، هرچند بوى اين نوع در ساقه كمتر از ساير بخشها است و يا گونهاى كه رنگش همرنگ شنبليله باشد . مزاج : مزاج آن در درجهء اوّل گرم و خشك است و عموما مزاج مركب دارد و گرمى آن از سردىاش بيشتر است بديگورس گويد : « داراى حرارت و برودت معتدل است » . خواص درمانى : اندكى قابض است . تحليلبرنده است و به لحاظ همين گدازندگى است كه رساننده