أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

347

قانون ( فارسى )

بلندنفسى ، زالو بسيار مفيد است . اندامان غذا : با معدهء گرم و تر سازگار است . اشتهاآور و كمك هضم است . معده را دباغ دهد . بخار سركه استسقا را تحليل مىبرد . اما هميشه خوردنش ممكن است سبب استسقا شود . اندامان راننده : زهدان را خنك كند . با سركهء گرم كرده و نمك حقنه كنند قرحهء واگير روده را علاج است اما بايد قبلا حقنهء نرم به عمل آيد و ليونت شكم حاصل شود . زهرها : بر جاى نيش حشرات ريزند مفيد آيد . براى دفع گزند افيون و شوكران بخورند مفيد است . سركه‌اى را كه از انگور وحشى مىگيرند با نمك از گزيدهء سگ هار و غيره نافع است . در هر مسموم شدنى خوردن سركهء گرم كرده سودمند است . خنافس ( سوسك ) سوسك را خشك كنند و بسايند از درد گوش مفيد است . سوسك را در روغن زيتون بجوشانند آن روغن را در گوشى دردمند چكانند درد بر طرف شود . خبز ( نان ) : گزينش : اختيار نان به ترتيب اولويت : 1 - نان پاك و بىآلايش كه خميرش بسيار خوب بهم زده و متماسك و تخمير شده باشد ، در تنور كاملا برشته شود ، مدتى بر پختنش بگذرد گرمى تنورىاش نماند و بدون هيچ نان خورشى بتوان آن را خورد . نان گرم براى مزاج مرغوب نيست . 2 - دوم نان تافتونى است - نان تنور ازاين‌رو از تافتونى بهتر است كه نان تنور از هر دو سوى برشته مىشود . 3 - نان سنگك از آن دو كمتر ارزش دارد . زيرا رويه‌اش برشته و لايه‌اش خام مىماند نان ستبر بهتر از نان تنك است و تا بىآلايش‌تر بهتر و حتما بايد تخمير شود و بگذارند تا برسد و بايد خميرش به حد كافى بهم زده شود بطورى كه به هيچ وجه از هم نگسلد و نمك‌زده شود . نان شسته خوب نيست غذاى كم مىدهد اما با مزاج گرم‌مزاجان سازگار است . و نان شسته نه بندآمدنىها را ببار آرد و نه گرمى را مىافزايد . دستور شستن نان بدين قرار است : نان پخته‌شده را مىآرند مغزش را بيرون مىآورند و در آب گرم مىخيسانند و بعدا آبى كه بالا آمده است و از نان زياد است ريخته مىشود و آب تازه بر آن مىريزند تا قوت خمير ترش و غيره از بين مىرود و به منتهاى بادكردگى مىرسد . خاصيت : نان ميده از نانهاى ديگر غذايش بهتر و بيشتر است ليكن از نانهاى ديگر ديرهضم‌تر است . نان سفيد بدون سپوس تقريبا با نان ميده هم حالت است . نان گندم ناشسته و سبوس نگرفته كه آن را نان خشكار نامند زودهضم است . اما غذايش كمتر و ناپسندتر از ميده و نان سفيد است . نانى كه بسيار برشته نباشد و نانى كه خمير ترشش كمتر باشد غذايش بيشتر است اما غذاى لزج و بندآورنده مىدهد و تنها براى ورزشكاران خوب است . نان سنگك از اين قبيل است . كمتر تصادف مىكند كه مغزش برشتهء صحيح باشد . نان شسته بند آوردن ندارد اما كم‌غذا است . نان كم‌برشته و سبك‌وزن و نان گندم كم‌مايه و لاغر مغز حكمش حكم خشكار است . نان روغنى خلط غليظ بوجود مىآورد . ريزه و نان خردشده در تريد درنگ هضم مىشود و بهترش آنكه با روغن بادام