أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
348
قانون ( فارسى )
مخلوط شود و بايد نان خردشدهء تريدى را در سايه خشك كنند . نانى كه شير در آن به كار مىبرند غذاى بسيار دهد ، دير به معده مىرسد . و بند آورد . ضمادى كه از نان سازند چون نمك دارد بهتر از ضماد گندم كوبيده است . آرايش : نانى كه از گندم تازه باشد زود انسان را فربه كند . ورم و جوش : نان گندم با عسلاب و افشرههاى سازگار كه نرمىبخش و خنككننده مىشود در علاج ورم گرم مفيد است . زخم و قرحه : نان را با آب و نمك مخلوط كنند و قوبا را بدان ماساژ دهند سودمند است . اندامان غذا : نان گرم از گرمىاى كه دارد تشنگىآور است . و از رطوبت بخارىاش در معده بالا آيد و هم بدين علت است كه زود سير گرداند . نان گرم به كندى سرازير مىشود و زودتر از غير خود هضم مىشود . اندامان راننده : نان خشكار ملين است . نان آرد سفيد قبض است . نان تخمير شده ملين و نان فطير قبض است . نان سنگك از قبضها است . نان كهنه و خشكيده قبض است مگر اينكه با چيز ديگرى باشد . نان روغنى قبض است . نان تنك از نان كلفت قبضتر است . خبث ( چرك ، آلياژ ) : گزينش : در ميان چركهاى آلياژ چرك آهن در خشكانيدن از همه قويتر است . مزاج : چرك آهن در سوم خشك است ، چرك مس تقريبا هممزاج او است . ساير چركها كمتر گرمند . خاصيت : همه مىخشكانند و خشكانيدن چرك آهن از همه مؤثرتر است . ورم : چرك آهن ورمهاى گرم را فرو نشاند . قرحه : چرك نقره داروى گرى و سعفه است . قرحه را بهم آرد . خونريزى ناصور را قطع كند . چشم : چرك آهن علاج زبرى پلك است . چرك سرب در علاج قرحهء چشم كار مردارسنگ را مىكند . اندامان غذا : چرك آهن معده را توان بخشد . زائده را از معده برچيند و سستى معده را از بين ببرد . و شرط آن است كه چرك آهن را در شراب انگورى كهنه يا در شراب سياه و پرمايه ريزند و بخورند . اندامان راننده : چرك آهن و بويژه اگر با ( نبيذ ) شراب انگورى كهنه مخلوط باشد خونريزى بواسير را قطع كند ، مانع باردارى است ، خونريزى حيض را بند آرد . و در اينباره بسيار مؤثر است . بول را ريزش دهد ، چرك آهن را بر مقعد مالند مقعد محكم شود . چرك آهن را با اسكنجبين خورند تأثير داروى موسوم به ( فرنيطس ) را از بين مىبرد . خاليدونيون : بعضى گويند عبارت از رگهايى است كه ماميران نام دارد و بعضى گويند قسم كوچكش ماميران و قسم بزرگش زردچوبه است . خاصيت : نوعى كوچك از اين دارو هست كه گرم و قرحهآور است . ورم : با شراب بر مورچگى مالند نافع است . قرحه : قسم كوچكش گرى را ريشهكن كند . سر : بيخش را بخايند درد دندان تسكين يابد . چشم : افشرهاش را چندان بر اخگر بجوشانند تا نيمه شود ديد را قوى كند . گاهى كه جوجهء پرستو كور مىشود مادر اين گياه را براى او مىبرد و روشنايى بازيابد - و بدين علت آن را خطّافى نام نهادهاند - بزرگى پروردگارى را سزاست هر چيزى را كه بوجود آورده رهنمونى كرده است . خمسة اوراق ( پنج برگ ) : اين همان ( قنطافلون ) است . خاصيت : مىخشكاند اما نه تند است و نه تيز و