خطاف ( پرستو ) : پرنده‌اى است مشهور . سر : ديسقوريدوس گويد : در هنگام افزايش ماه اگر اولين جوجهء پرستو را بگيريم و شكمش را بدريم دو دانه شن مىيابيم كه يكى از آنها به يك‌رنگ و ديگرى رنگارنگ است . اگر آن دو دانه شن را برچينيم و نگذاريم بر زمين بيفتند و هر دو را در يك تكه پوست گوساله يا گوزن بپيچيم و دقت كنيم كه خاك‌آلود نشوند و اين حرز را بر بازوى كسى كه عقلش پارسنگ برمىدارد ( درهم‌برهم است ) ، يا صرع دارد ببنديم يا به گردنش آويزان كنيم بسيار فايده دارد . و بسيار بار اين حكايت را شنيده بودم كه صرع را به كلى شفا دهد . خودم هم آزمايش كردم . چشم : خوردن گوشت پرستو تقويت ديد كند و در بعضى حالات رطوبت بر چين و تنقيه‌كننده است . اگر پرستوى مادر را با جوجه بسوزانند و سوخته را بسايند و در شيشه كنند و يك مثقال با عسل خورند ، يا يك مثقالش كه با عسل مخلوط شده از آن در چشم كشند براى چشم و علاجات چشم سودمند است . گويند : مغز پرستو - همچنين مغز شب‌پره - اگر با عسل مخلوط باشد و در چشم كشند از فرود آمدن آب در مرحله اول جلوگيرى كند . نفس : كام را به خاكسترش بيندايند از خناق مفيد است . پرستو را نمك‌سود كنند و بخشكانند و از خشكيده‌اش وزن يك درخمى با آب بخورند سرفه و آماس زبان كوچك و لوزتين را علاج است . اطباء گويند : اگر آشيانهء پرستو را در آب حل كنند و بپالايند و بخورند زايمان را سهل گرداند . خل ( سركه ) : مزاج : سركه تركيبى از گوهر گرم و گوهر سرد است كه هر دو لطيفند و سردى در آن چيرگى دارد . سركه تا تندتر باشد گرميش بيشتر است . و اگر تندى ندارد سرد و تر است . و پختن از سردىاش مىكاهد . خاصيت : بسيار خشكاننده است . ريزش مواد ناجور را به درون راه نمىدهد . نرم‌كننده و تكه‌كننده است . در حالات خونريزى سركه مىخورند و بر جاى خون برآمدن مىپاشند منع خونريزى كند . سركه از آماس جلوگير است هرجا باشد . سركه كمك هضم است . ضد بلغم است ، بنفع آنها است كه مزاج صفرايى دارند و به زيان سودائيان است . آرايش : بازدارندهء آماس است . سرايت ( غانغرينا ) را خنثى كند ، شفاى بادسرخ است چه بخورند چه بمالند . ورم را از زياد شدن منع كند . داروى كژدمه است . علاج مورچگى و جمره است و بر پوست مالند نمىگذارد مورچگى و جمره سبب آماس شوند . زخم و قرحه : پشم را از سركه تر كنند و بر زخم نهند ورم نمىكند . سرايت قرحهء واگير و گرى و قوبا را از بين مىبرد . در علاج سوختگى از هر چيزى زوداثرتر است . مفاصل : براى عصب خوب نيست . سركه و گوگرد را بر نقرس مالند مفيد است . سر : سركه را با روغن زيتون يا روغن گل مخلوط كنند و خوب بهم بزنند و پشم ناشسته را بدان تر كنند و بر سر گذارند سردرد گرم تسكين يابد . سركه لثه را تقويت كند خوردنى يا ماليدنى براى لثه خوب است . و بويژه اگر سركه با زاج بلورى حل شده باشد و در دهان گردانند علاوه بر تقويت لثه دندان لق را محكم كند و خون از لثه آمدن را علاج است . بخار سركه حس شنوايى را تقويت كند و كم‌شنوايى را از بين مىبرد . راه‌بندان پالايشگاه را مىگشايد و صداهاى گوش را مىخواباند . چشم : سركه و عسل را بر لكه‌هاى بدرنگ زير چشم مالند مفيد است و بسيار سركه خوردن ديد را ناتوان كند . سينه : بنفع زبان كوچك است . در گلو گردانيدن سركه مانع سرازير شدن خلط به گلو مىشود . علاج افتادن زبان كوچك است . نوشيدن سركه گرم كرده در علاج سرفهء مزمن ،