تنوب : درختى است مشهور . فوفى يكى از انواع آن است . قضم قريش ثمر درخت تنوب است . زفت بيابانى را از تنوب گيرند . خاصيت : ثمرش كه قضم قريش باشد گيرنده است و گرمى لطيف دارد . ورم و جوش : برگ درخت تنوب را بر ورم گرم نهند مفيد است . قرحه : اگر برگ و تخم آن را با پيه غاز و با مردارسنگ و كوبيدهء كندر مخلوط كنند قرحه‌هاى رويهء تن را دوا كند . و اگر با موم و روغن آس مخلوط باشد علاج قرحهء تن نرمان است و در علاج همه قرحه‌هاى گرم و تر مفيد است . پوست تنوب را بكوبند و بسايند و بر زخم پاشند مفيد است . برگش را بر زخم تازه نهند مانع فاسد شدن است . سر : تنوب را با سركه بپزند و در دهان گردانند درد دندان تسكين يابد . درخت را تكه‌تكه كنند و در سركه بپزند داروى درد دندان مىگردد . چشم : دودش به نفع چشم است . سينه : تخمش در خون برآوردن كمك است . انگمش براى علاج سرفهء مزمن بسيار خوب است . و چنان كه گفتيم صمغش يك نوع زفت است . اندامان غذا : يك مثقال از آن با آب عسل تناول شود از درد كبد مفيد است . اندامان راننده : خوردنش شكم را بند آرد و بول را مىگيرد . ترنجبين : شبنمى است كه اكثرا در خراسان و ماوراءالنهر فرود آيد و در مملكت ما بيشتر بر گياه موسوم به ( حاج ) مىنشيند . گزينش : تازه و سفيدش خوب است . مزاج : معتدل و مايل به گرمى است . خاصيت : ملين است و زداينده . سينه : دواى سرفه است و سينه را نرم مىكند . اندامان غذا : تشنگى را فرونشاند . اندامان راننده : اسهالش ملايم است و صفرا بيرون آورد . و داروى اسهاليش ده مثقال تا بيست مثقال برحسب مزاج شخص است . توتيا : وقتى كه مىخواهند سرب و مس و آنك را از معدن جدا كنند دودى كه برخيزد از آن مادهء توتيا بدست مىآيد . و اگر اقليميا بالا رود توتياى خوب تكوين مىگردد . اما اگر از رسوبى توتيا گيرند آن را ( سقوريون ) گويند . توتيا چندين نوع است : سفيد ، زرد ، سبز ، توتياى نازك ، توتياى متراكم و ستبر . و قسمى مايل به سرخى است . همهء اين نوعها در كرمان درست مىشوند . اما توتياى هندى دردىمانند است در آب ته‌نشين مىشود و آن را ( سقوريون ) گويند . تفاوت ميان توتيا و سقوريون اين است كه توتيا بالارو و سقوريون ته‌نشين است و در بوتهء گداختن مس ته‌نشين مىشود . و آن را اقليمياى مس مىشمارند . اگر اين اقليميا بوسيلهء حرارت بالا رود توتيا گردد . گويند : جانورى مدور و لاك‌سخت در دريا مىميرد و آب‌خيز آن را به ساحل مىاندازد و از آن توتيايى سازند كه بسيار لطيف است . گزينش : خوبش آن است كه سفيد و فرار باشد ( پرنده ) در درجهء دوم زرد و در درجهء سوم پسته‌اىرنگ كرمانى . تا تازه‌تر باشد بهتر است . مزاج : در اول سرد و در دوم خشك است . خاصيت : بدون گزش مىخشكاند و شستهء آن بهترين خشكاننده است . آرايش : بوى زير بغل را از بين مىبرد . قرحه : شستهء توتيا قرحه و حتى قرحهء سرطانى را علاج مىنمايد . چشم : داروى چشم‌درد است . بازدارندهء زائده‌هاى پليد است كه در رگ چشم جمع آيند و نمىگذارد به طبقه‌ها نفوذ كند ، و بويژه شسته‌اش بسيار خوب است . اندامان راننده : در علاج قرحهء معده و قرحه‌هاى ميان ران و ورمهاى ميان ران مفيد است .