تبها : در علاج تبهاى مزمن مفيد است . كسانى كه از اثر تب به التهاب معده يا دل بهم خوردن روبرو هستند رازيانه را با آب سرد بخورند سود بينند . زهرها : در شراب بپزند پادزهر نيش حشرات است . بيخش را بكوبند و بر گزيدهء سگ هار مالند مفيد است . رامك : ( قرصى كه از دوشاب و مازو - يا خرما و مازو - مىسازند . ) مزاج : سرد و خشك . خاصيت : گيرنده ، لطيف ، بندآورندهء شكم ، ريزش مواد ناجور را بازدارد . حرارت را كاهش دهد . اندامان غذا : اگر با آب آس خورند معده را توان بخشد . اندامان راننده : قبض است . رطب ( خرماى تر ) : گزينش : چيده از هر نوع . مزاج : در درجهء دوم گرم و در اول تر است . گويند گرمى از ترى بيشتر است . ليكن همه اقسامش مساوى نيستند . هرچه شيرين‌تر است گرمتر است . خاصيت : خونى كه از خرماى تر بوجود آيد بيم زودگنديدنش مىرود و بد است و علاجش با بادام و گلنگبين است و بايد قبل از خوردن رطب كاهو خورند و بعد از خوردنش سركه و اسكنجبين سركشند . اندامان غذا : با معدهء سرد سازگار است . نفس : به زيان حنجره و صدا است . اندامان راننده : ملين است و گوهر آب پشت را فزونى دهد . راتينج : نوعى از انگم صنوبر است . مزاج : تا سوم گرم و در اول خشك است . خاصيت : در سخت‌تنان گوشت روياند و نرم‌تنان را به درد آرد . اگر با گلنار و چيزهايى از اين قبيل باشد در علاج قرحه مفيد است . راسن ( سوسن كوهى ) : از اين گياه كاشتنى هم هست و نوعى از آن هر برگش از يك وجب تا يك ذرع است و بر زمين چون برگ سوسنبر و برگ عدس پهن شده است . بيخش از ساير اجزايش بهره‌مندتر است . گزينش : شربتش بسيار مؤثر است و مربايش با سركه حرارتش اندك است . مزاج : در دوم گرم و خشك است و رطوبتى زائد دارد و ازاين‌رو همين‌كه به بدن رسيد همه بدن را گرم نمىكند . خاصيت : خون را به زير پوست كشاند ، زدايندهء قوى است ، در علاج ورم و دردهاى سرد و باد و بادكردگى مفيد است . مفاصل : ضماد بيخ و برگش از عرق النسا و درد مفاصل سودمند و درد سرد مفاصل و گسستگى ماهيچه را دوا كند . سينه : با عسل باشد و بليسند در علاج خون برآوردن كمك است . اگر با ليسيدنيهاى تنقيهء سينه باشد مفيد است . شادىآور است ، و قوت دل دهد . اگر پنجاه مثقال سوسن كوهى را در شش ( انولوس ) افشرهء انگور ( عصير ) ريزند و بعد از سه ماه از آن تناول نمايند سينه و شش را مىپالايد . سر : سردرد آورد . اما سردرد نصفى اگر بلغمى باشد علاج يابد و بويژه اگر بر پيشانى مالند . اندامان راننده : آب‌پز بيخش و بويژه شربتش بول و حيض را ريزش دهد . كسى كه به خوردن آن عادت كند نيازى نيست كه هر لحظه‌اى بشاشد . زهرها : سوسن كوهى و بويژه نوع مصرى آن پادزهر حشرات موذى است . رماد ( خاكستر ) : خاصيت : زداينده و خشكاننده است و هم‌چون همديگر نيستند ، شستشو دادن از