أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

304

قانون ( فارسى )

بياميزند و از اين آبگوشت بخورند . تبها : در علاج تبها و بويژه تب ربع - سه اندر ميان - مفيد است . زهرها : پادزهر نيش كژدم و رتيل است . بهتر آن است كه از پوستهء بالائيش به اندازهء يك عدس جدا كنند و بر جاى نيش قرار دهند . راوند ( ريوند چينى ) : به عقيدهء بعضى ريوند بيخ بهمن است و ره‌آورد چين است و به مملكت ما مىآيد . كلاه‌بردارانى هستند كه راوند را در آب مىجوشانند و مادهء آبكى را جدا مىكنند و افشره‌اش خشك مىشود . و گوهرش را مىخشكانند و مىفروشند . كه در اين صورت متراكم است و بيشتر گيرنده است و اگر خالص بود متخلخل بود و كمتر گيرندگى داشت و در خائيدن زعفرانى مىبود . خاصيت : گوهر درختش تركيبى از آبى و هوايى و كمى خاكى تلخ دارد و اين تلخى از كنش مادهء آتشى است كه در او موجود است . سستى و گيرندگى و نرمشى كه دارد از گيرندگى مادهء خاكى آن است . و اين وجود مادهء خاكى به نفع او است و كنش از چگونگى اين مزاج خاكى است . خالص از ناخالص كمتر گيرندگى دارد . آرايش : اگر با سركه بياميزند و بر پوست مالند لكه‌هاى سياه و اثرهاى ماندگار بر پوست را مىزدايد و مادهء بوجود آورندهء لكه‌ها را بيرون دهد . ورم : با بعضى از داروهاى تر ضماد شود و بر ورم گرم گذارند مفيد است . قرحه : با سركه مخلوط شود و بر پوست مالند داروى قوباء است . مفاصل : از افتادن و ضربت خوردن بسيار مفيد است . خوزى گويد : بايد در اين‌باره دو درهم ريوند را با شراب سياه انگورى كه با آب مخلوط باشد بخورند . و در علاج گسستگىها با شراب ريحانى بخورند . ماليدن روغنش در علاج گسستگى ماهيچه ، درد ماهيچه ، كشيدگى ، مفيد است . راوند در مداواى فتق سودمند است . اندامان غذا : در علاج درد و ناتوانى كبد و معده ، درد باطنى ، سكسكه مفيد است و سپرز را لاغر كند . اندامان راننده : علاج فساد معده و پيچش و درد روده و ديزانترى و درد كبد و آبدان و زهدان و خونريزى است . تبها : در علاج تبهاى دايم و نوبتى مفيد است . زهرها : پادزهر نيش حشرات است و مقدار خوراكيش تماما مانند قارچ چمنى است . ( غاريقون ) رازيانج ( رازيانه ) : تخمش به تخم كرفس مىماند . تخم رازيانهء كاشتنى تقريبا با رازيانهء بيابانى يك كنش دارند و رازيانهء بيابانى از كاشتنى بسيار قوىتر است . مزاج : رازيانهء بيابانى بسيار گرم و خشك‌تر از كاشتنى است و در سوم ملايم‌تر است . رازيانهء كاشتنى در دوم گرم است . خاصيت : بندآمده را بگشايد . چشم : رازيانه و بويژه شيره‌اش ديد را قوى كند ، اول آب در چشم آمدن و آب در چشم آمدن را دوا كند . بقراط عقيده دارد كه حشرات تخم رازيانهء سبز را مىخورند تا ديد قوى يابند و مار و افعى بعد از گذشتن فصل زمستان كه مىخواهند بيرون آيند چشم به رازيانه سايند كه چشم‌روشنى است . سينه : رازيانهء سبز و بويژه رازيانهء كاشتنى با ترنجبين شير پستان را افزايش دهد . اندامان غذا : با آب سرد خورند از دل بهم آمدن و التهاب معده مفيد است . رازيانه ديرهضم و بدغذا است . اندامان راننده : رازيانه و بويژه بيابانىاش سنگ را خرد كند . رازيانهء بيابانى و جويبارى بنفع گرده و آبدان است و رازيانهء بيابانى در معالجهء چكميزك و پاك نمودن از خون‌زچگى ويژگى دارد . بيخ رازيانه را با تخمش بخورند شكم بند آيد .