أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

297

قانون ( فارسى )

گوش فيل و بويژه تخم و افشره‌اش آب زرد را اسهال دهد . و بايد زياد نباشد كه لاغرى بخشد . بول را ريزش دهد . آب پشت بوجود آورد . در اسهال صفرا و مواد آبكى ملايم است . اندازهء خوراكى از يك‌سوم رطل تا دوسوم رطل است . قرطاس ( كاغذ ) : مزاج : در اول گرم و در دوم خشك است . خاصيت : سوخته‌اش خون‌دماغ را بند آرد . ورم و جوش : سوختهء كاغذ در علاج ( سعفه ) مفيد است . سر : خون‌دماغ را قطع كند . قيصوم ( مشك چوپان ) : مزاج : در اول گرم و در سوم خشك است . خاصيت : لطيف و تلخ است و مزاج خاكى با او است و نرم‌كننده است . جالينوس فرمايد : گلش از خاراگوش دارويىتر است و ( تلقيح ) در آن هست . آرايش : سوختهء مشك چوپان كه با روغن كرچك ، يا روغن ترب ، يا روغن زيتون باشد علاج داء الثعلب است . در زود برآوردن موى ريش مددكار است . و براى اين كار با روغنهاى گرم قاطى مىشود و راه موى را براى بيرون آمدن مىگشايد - لثهء سست را محكم كند . ورم و جوش : ورم بلغمى را نرم كند . اگر با به بپزند ورم بسيار سرسخت را تحليل برد . زخم و قرحه : تا سبز است براى زخم خوب نيست و سوزش دارد . مفاصل : آب‌پزش داروى گسستگى در ماهيچه است و عرق النساى وخيم و كهنه را شفا دهد . سر : با روغن زيتون بپزد سر را گرم كند و سردى را از سر مىزدايد . اندامان راننده : حيض را ريزش دهد . بچه را بيرون آورد . سنگ گرده و آبدان را خرد كند . روغنش به گرمى داروى عسر بول و بهم آمدن زهدان است . زهرها : با شرابى بخورند ضد سم‌خوردگى است . چون فرش زيرانداز باشد حشرات را مىگريزاند . قاتل الذئب ( كشندهء گرگ ) : با خانق النمر ( خفه‌كنندهء پلنگ ) يك كنش دارد ليكن اين به مگس ويژگى دارد . قاتل الكلب ( كشندهء سگ ) : سبب خون‌دماغ و خون برآوردن شود و سگ را هرچه زود مىكشد . قطف ( سلمه ) : قطف همان سرمق است . مزاج : تا دوم سرد و تر است . اندامان راننده : تخمش براى صفرامزاجان ملين است . قرة العين ( ترتيزك آبى ) : قرة العين را جرجير الماء و كرفس الماء هم مىگويند . در آبهاى راكد رويد . و بوى خوش دارد . خاصيت : گرمىبخش و گدازنده است . اندامان راننده : بول و حيض را ريزش دهد . سنگ گرده را خرد كند ، خام و پخته‌اش را بخورند در علاج قرحهء روده مفيد است . قرع ( كدو ) : مزاج : در دوم سرد و تر است . خاصيت : در آب جوشيده‌اش بسيار كم‌غذاست . زود راهى