أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
284
قانون ( فارسى )
بلعون به معنى مادينه است . بلعون به جل وزغ شبيه است و از برگ زيتون سبزرنگتر است . ساقهاش كوتاه و باريك ، گلش سفيد ، تخمش ريز و از تخم خشخاش درشتتر . نوع نر را ( اريبوعيون ) يعنى نرينه نامند . شبيه بلعون است ليكن تخمش به ميوهء زيتون مىماند و خوشهاى است . خاصيت : فواسطوس حكيم فرموده است : زن باردار اگر از قسم نر بخورد پسر مىآورد و اگر از قسم مادينهاش خورد دختر زايد . پس ممكن است كه حكيم نامبرده آزمايش كرده و اين را به مردم گفته باشد و شايد تنها گفتهء بىآزمايش باشد . حرف فاء پايان يافت . فصل هجدهم حرف ( ص ) صندل : چوبهاى ستبرى است كه از مرز مملكت چين آورند و سه نوع است : زرد ، سرخ ، زرد مايل به سپيدى كه بعضى آن را مقاصيرى گويند . بوى مقاصيرى از بوى بقيه خوش تر است . گزينش : به عقيدهء جالينوس و ابن ماسويه صندل سرخ قوىتر است و ديگران گويند زرد قوىتر است و گروهى بر اينند كه مقاصيرى بهتر و قوىتر است . مزاج : در آخر دوم سرد و در دوم خشك است . خاصيت : صندل و بويژه صندل سرخرنگ مانع تراوش رطوبت بدن است . ورم : صندل و بويژه سرخرنگش ورم گرم را تحليل مىبرد . بر باد سرخ مالند مفيد است . سر : در علاج سردرد بد نيست . سينه : خوردنى و ماليدنى تپش ناشى از تبها را علاج است . اندامان غذا : خوردن و ماليدنش ناتوانى معدهء گرم را بر طرف كند . تبها : صندل و بويژه سفيدرنگ مقاصيرى در علاج تبهاى گرم سودمند است . صدف : گوشت صدف بيابانى ( حلزون ) را خرد كنند و بسايند و بر تن مالند بسيار خشكاننده است . سوختهء صدف فرفيرى بادشكن و زداينده و همقوت عرق نعناع و پونه ( نيطش ) است . همه انواع صدفها ريزه استخوان و خار و پيكانها را جذب مىكنند به شرطى كه درسته و بىهيچ تغيير حالتى استعمال شوند . آرايش : همه پوششهاى صدفى و پوستهء صدفها گاهى كه مىسوزند زدايندهء بهكاند . صدف خام و ناسوخته پيكانهاى استخوانى را جذب مىكند . اگر صدف فرفيرى ( ارغوانى ) در روغن زيتون بپزند ؟ و بر جاى مو مالند از ريزش مو جلوگيرى كند . ورم و جوش : مادهء لزجى كه بر حلزون است و آن را زنگ حلزون گويند اگر با كندر و الوا و مر مخلوط كنند تا به پرمايگى عسل درمىآيد ، ورم بناگوش را خشك كند و اگر رطوبتى در ژرفا داشته باشد برمىچيند . زخم و قرحه : سوختهء صدف فرفيرى قرحه را مىزدايد ، پاك مىكند و بهبودى دهد . صدف سوخته با نمك داروى سوختگى است و بر سوخته مىپاشند تا آن را خشك مىكند . سوختهء هر صدفى براى معالجهء گرى مفيد است . صدف همراه گوشتش در علاج زخم و