كند . عشر ( استبرك ) : درختى است از يمن و عربستان و يكى از شيره‌داران است . و گويند نوعى از اين درخت سايه‌اش سم است و كسى زير سايه‌اش نشيند مىميرد . مزاج : تا سوم گرم است و در چهارم خشك است . خاصيت : قبضى است ملايم . آرايش : بر پوست مالند در علاج ( سعفه ) و قوبا مفيد است . سر : بر سر مالند خارش ( حرارت ) را از بين مىبرد . با عسل مخلوط كنند و دهان بچه را بدان اندايند زخمهاى دهان را شفا دهد . اندامان راننده : اسهال آورد و روده را ناتوان كند . زهرها : نوعى استبرك هست اگر در سايه‌اش نشينند زيان بينند و شايد بميرند بهتر آن است كه از آن دورى گزينند . وزن سه درهم از شيرش سمى است كه شش و كبد را تكه‌تكه كند و در مدت دو روز مىكشد . عقرب ( كژدم ) : سر : زيت العقارب ( روغن كژدم ) « 1 » بهترين علاج درد گوش است . اندامان راننده : از سوختهء كژدم تناول كنند ؟ سنگ كليه و مثانه از بين مىرود . عظائه ( سمندر ) : ديسقوريدوس گويد : جانورى است شبيه وزغ ليكن رنگش سبز است . كندرو است رنگهاى مختلف در آن ديده مىشود و بعضى اين جانور را سورا گويند . بنا به گفتهء كسانى سمندر اگر در آتش آيد نمىسوزد . اثر درمانىاش ضعيف است و همچون آلاكلنگ آن را نگاه مىدارند و در انبار مىگذارند . گاهى روده‌هايش را بيرون آورند و دست و پاهايش را مىبرند و در عسل نگه مىدارند . زخم و قرحه : در علاج گرى كار آلاكلنگ مىكند و در مرهمهاى ضد خوره و مورچگى وارد است . آرايش : دم سمندر را با روغن زيتون بپزند و آن‌قدر بجوشد تا از هم بپاشد موى را مىسترد . عنعيلى : ديسقوريدوس گويد : اين همان شلغم كاشتنى است كه مىشناسيم و ما بحث آن را به فصل شين مىبريم . عالوسيس : بعضى گويند اين گياه را در طبرستان ( بربهم ) گويند . گياهى است كه تماما به گزنه مىماند . ليكن برگش از برگ گزنه صاف‌تر است و اگر در دست فشار دهى بويى بسيار بد مىپراكند . گلهايش باريك ، ثمرش كوچك و بنفش و چنان كه گويند در شوره‌زار و نزديك جاده‌ها و در ويرانه‌ها رويد . خاصيت : سفتىها را نرم كند . قرحه : در علاج قرحهء پليد و خوره نافع است . ورم : ضماد كنند و نيم‌گرم روزى دوبار بر ورم نهند ورمهاى سرطانى و خنازير و ساير ورمها را علاج است . سر : برگ و شاخه‌هايش ضماد شود در علاج ورم پشت گوش و لوزتين نافع است .

--> ( 1 ) - چندين كژدم زنده را در آوندى كنند و در مقابل هريك ده مثقال روغن زيتون در آوند كنند و بيست و شش ماه بماند و بعدا آن را به مدت چهل روز در آفتاب گذارند ( زيت العقارب ) مىشود . ( تحفه ) .