انگم سماق را در دندان كرم‌خورده گذارند درد را تسكين دهد . اندامان غذا : دباغ معده است . معده را قوى كند ، تشنگى را آرام بخشد . ترشى سماق اشتهاى خوراك برانگيزد . دل بهم‌آمدن ناشى از صفرا را آرام بخشد . اندامان راننده : بندآورندهء شكم ، بندآورندهء خونريزى حيض و غيره است . علاج پوست‌اندازى روده است . حقنه با سماق در علاج ديزانترى ، آب‌ريزى زهدان ، بواسير مفيد است . سماق در طعام باشد براى از بين بردن اسهال هميشگى ، قرحهء روده ، فساد معده خوب است . سلق : ديسقوريدوس گويد : دو نوع سلق هست يكى سفيد و يكى سياه و هر دو چون داراى مادهء نطرونى هستند بدكيموسند . اصطيفان گويد : در اطراف بصره ، در جايى كه آن را دجلة العوراء - دجلهء يك چشم - گويند نوعى سلق بيابانى را ديديم كه شاخه‌هاى متعدد به درازى يك وجب از يك بيخ برآمده بودند . برگش همرنگ برگ ترتيزك آبى و تخمش بر سر شاخه‌ها بطور پراكنده وجود داشت . مزاج : به عقيدهء بعضى در اول خشك و گرم است . و بعضى گويند سرد است و اگر راست خواهى مزاجش مركب است . اما در تر مزاجى بيخش اختلافى نيست . خاصيت : سلق مادهء بوره‌اى دارد و لطافت‌بخش و گدازنده است و در باز كردن بندآمده‌ها از سوسن قوىتر است . نرمىبخش است . سلق سياه و بويژه اگر با عدس باشد قبض است . مادهء بوره‌اىاش گدازنده و خاكىاش گيرنده است . همه انواع سلق بدكيموس و كم‌غذا است و حالش حال ساير سبزيهاى خوردنى است . آرايش : افشرهء سلق و آب‌پز برگش تركهاى ناشى از سرما را دوا كند . در علاج داء الثعلب سودمند است . اگر لكه‌هاى سياه صورت را اولا بوسيله نطرون بشويند و بعدا برگ سلق بر آن گذارند سود بينند . افشرهء سلق زگيلها را برمىكند و قاتل شپش است . ورم : سلق در آب جوشيده را بر ورم گذارند تحليل برد و پخته گرداند . سلق را چنان كه هست بر زياده گوشتها ( توث ) گذارند مفيد است . ضماد سلق و سوسن را بر ورم گرم نهند نافع است . قرحه : برگ در آب جوشيدهء سلق داروى سوختگى است و اگر با عسل مخلوط باشد و بر پوست مالند علاج ( قوبا ) است . و ضمادش قرحهء پليد را به كلى بهبودى بخشد . سر : آب سلق را با زهرهء كلنگ در بينى كنند كج‌دهنى را خوب مىكند . و قرحهء بينى را از بين مىبرد . آب نيم‌گرم سلق را در گوش چكانند درد تسكين يابد . آب سلق را سرشويه كنند ؟ سپوسه را از بين ببرد . اندامان غذا : بيخ سلق كه مادهء بوره‌اى در آن زياد است براى معده بسيار بد است . هر معده‌اى هرچند قوى باشد از سلق به كزكز افتد و سوزشى حس مىكند . بدكيموس و كم‌غذاست . سلق به تنهايى و بويژه اگر با خردل و سركه باشد در باز كردن بندآمدهاى كبد و طحال از ملوخيه كارىتر است . بهتر آن است كه سلق را هميشه با ديك‌افزار و آبكامه بخورند . اندامان راننده : گويند سلق سياه و بويژه اگر با عدس باشد بندآورندهء شكم است . بىشك اگر سلق در آب آن‌قدر بجوشد تا از هم بپاشد قبوضيت آرد . با آبش حقنه كنند رسوبى - درد - را بيرون ريزد . هر نوعى از سلق سبب باد و قرقر مىشود و پيچش و درد شكم بدنبال دارد . اما اگر سلق با ديك‌افزار و آبكامه تناول شود از قولنج مفيد است . سذاب ( فيجن ) : ديسقوريدوس گويد : فيجن انواع دارد : كاشتنى ، بيابانى ، كوهى . فيجن كوهى از