أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

234

قانون ( فارسى )

روغن زيتون باشد عرق‌آور است . سر : در سوراخ بينى دمند خون‌دماغ قطع شود . نفس و سينه : مغز تر آن هر خونى را كه در سينه گرد آمده بيرون آرد . اندامان راننده : مغزش اسهال مزمن را علاج است . زهرها : با شراب بخورند پادزهر مار است . نانخواه ( ننه‌حوا ) : كمى تلخ است و تندمزه . گزينش : تخمش از همهء اجزايش مفيدتر است . مزاج : در سوم خشك است . خاصيت : با اينكه خشكاننده است نرم‌كننده هم هست . بندآمده‌ها را باز كند . آرايش : خوردنى يا ماليدنى آن رنگ را زرد كند . در داروهاى برداشتن لكه‌هاى بهك و برص وارد است . با عسل معجون شود لكه‌هاى سياه خونى را در هر جاى باشد مىزدايد . سينه : در علاج پليديهاى سينه و دل بهم‌آمدن مفيد است . اندامان غذا : رطوبت معده را برچيند ، دل بهم‌آمدن و تهوع را تسكين دهد . براى كبد و معدهء سرد مفيد است . اندامان راننده : با شراب بخورند بول را ريزش دهد . عسر البول را از بين ببرد . سنگ را بيرون آرد . گرده و مثانه را مىپالايد . بادشكن است . درد و پيچ روده را تسكين دهد . با صمغ صنوبر بخور شود زهدان را پاك مىنمايد . تبها : در علاج تبهاى كهنه بهترين دواست . زهرها : آب‌پزش را بنوشند پادزهر حشرات است . و بر نيش كژدم پاشند درد تسكين يابد . نطرون : بورهء ارمنى است و در فصل باء بوره را ذكر كرديم و نيازى به بازگويى نيست . نوره ( آهك ) : آهك خاكستر شدهء اجسام سنگى و سفالى است . مزاج : آهك آب‌نديده و آهك تازه آب‌ديده هر دو سوزنده‌اند . اگر بر خاموشى آن دو يا سه روز بگذرد سوزنده نيست و فقط گرمىبخش است . آهك شستشو داده خشك‌مزاج است . خاصيت : خونريزى را قطع كند . آهك شسته خشكانندهء بىسوزش است . آهك را با روغنهاى ماليدنى بجوشانند رساننده مىشوند . قرحه : گوشت زائد را مىخورد . آهك شسته زخم را بهم آرد و در علاج سوختگى بسيار مفيد است . نرسياندارو : به نظر من عربها غلط خوانده‌اند و در حقيقت برسيان دارو با باء است نه با نون . اين گياه همان عصى الراعى ( هفت‌بند ) است و در فصل عين خواهد آمد . نخل ( خرمابن ) : نخل همان درخت خرماى مشهور است و همه اجزاء آن قبض است و سابقا خرما را شرح داديم . نوشادر : بهترينش نوشادر ( بيكالى ) صاف و بلورى است . مزاج : در آخر سوم گرم و خشك است . خاصيت : لطافت‌بخش و گدازنده است . چشم : از سفيدى چشم مفيد است . نفس‌كش : زبان كوچكهء افتاده را بالا مىبرد و از خناق مفيد است .