را از بين مىبرند . عطر مرو را بو كنند و بويژه اگر بعد از شراب بو كنند سردرد آورد . اندامان غذا : درد معده را تسكين دهد . بلغم را در معده تحليل مىبرد ، تقويت معده كند . اندامان راننده : روده را تقويت مىنمايد . تخمش را در روغن جوشانند از خراش روده و بيمارى ديزانترى مفيد است و اگر مقدار خوراكى كم نباشد بلغم را خارج سازد . مرماخور : نياز به معرفى ندارد . گلش خاكىرنگ مايل به سبزى است . بوى خوش دارد . مزاج : دمشقى گويد : مرماخور در سوم گرم و در دوم خشك است و از مرزنگوش گرمتر و تواناتر است . خاصيت : لطيف ، گدازنده ، بادشكن است ، راه‌بندان بلغم را هرجا باشد باز كند . سر : در شراب ريزند زود مست مىشوند . در وقت ميگسارى بو كنند سردرد آورد . اما بو كردنش يا بخورش بخار سر و سردرد سرد را نافع است و در اين زمينه تو گويى درمنه است . اندامان غذا : معده را قوى گرداند ، رطوبت معده را برچيند ، راه‌بندانهاى درونى را باز مىكند . اندامان دفعى : روده‌ها را استحكام بخشد . مقل اليهود و مقل المكى ( بوى جهودان و بداليون ) : بوى جهودان و بداليون . بوى جهودان سلاوى و بوى جهودان عربى هست و هر دو نوعش انگمى مىباشند و از تيرهء دودميها هستند ليكن مقل دودم نيستند . مقل مكى كه بداليون باشد ميوهء درخت دوم است . مزاج : مقل مكى سرد و خشك است . بوى جهودان و بويژه قسم سلاوى آن در آخر اول گرم و نرم است . مقل عربى انگم اناربن است . خاصيت : گدازنده‌اى است كه حتى خون بندآمده را هم مىگدازد ، نرم‌كننده و رساننده و بادشكن است . نوع سلاوى بيشتر نرم‌كننده است و نوع عربى اگر تر نباشد و خشك باشد از سلاوى خشك‌تر است . ورم و جوش : گدازندهء ورمهاى سخت است و اگر با آب دهن روزه‌دار مخلوط باشد تأثيرش بيشتر است . داروى كليهء ورمهاى گرم است . مقل عربى كه ثمر درخت دوم نيست و همان بوى جهودان است ، داروى خنازير است . و آب‌پزش را بخورند ورم درونى و سختيهاى درونى را از بين ببرد . زخم و قرحه : با سركه بر جوشهاى سعفه - شيرميك - مالند خوب است . مفاصل : در علاج گسستگى و تشنج و سفت شدن و گره خوردن پيها بسيار مفيد است . اندامهاى تنفسى : در علاج درد قصبة الريه ، ورم قصبة الريه ، سرفهء مزمن ، پهلودرد مفيد است . مقل عربى در مداواى ورم گلوى و حنجره نافع است . اندامان دفعى : بخور و شياف و تناولى مقل داروى بواسير است و خونريزى بواسيرى را قطع كند و تحليل‌برندهء سنگ كليه است . مقل با داروهاى مسهل باشد پوست‌اندازى روده را علاج كند . بول و حيض را ريزش دهد . عقيده بر اين است كه مقل مكى ادرارى است ولى بدون شك قبوضيت دارد و سنگ را خرد مىكند . مقل عربى سرخ‌رنگ و صاف را مقدار دو مثقال بسايند و با عسلاب بخورند بلغم را به كلى از بين مىبرد . هر دو مقل - بوى جهودان و مكى - آبكىها را ريزش دهند ، دهانهء بهم‌آمدهء زهدان را باز مىكنند ، بچه را سرازير آرند . زهدان را مىپالايند ، ورمهاى پيزى و اطراف رگ خايه را شفا بخشند . زهرها : پادزهر حشرات است . ماء ( آب ) : در كتاب اول آبهاى خوب و پسنديده را شرح داديم . بدان مراجعت شود . آبهاى ناپسند عبارتند