أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
217
قانون ( فارسى )
از : آبهاى راكد ، آب مردابها ، آبهاى بدمزه و بدبوى ، آبهاى تيره و پرمايه و گرانوزن ، آبهايى كه زود سنگ مىشوند ، آبهايى كه پردهاى بد بر آن نمودار است و چيزهاى بيگانه را بر آن مىبينند . و بدان كه گزند آبهاى بورهاى بوسيلهء : شير ، شراب پرمايه ، نشاسته ، و شراب رقيق ريحانى و همانند آن ، سنجد خام ، خيار نارسيده ، سبزيهاى لطافتبخش و ادرارى دفع مىشود . چارهء آب پرمايه و تيرهرنگ با لطافتبخشهايى چون : سير ، پياز ، گندنا است و اگر بعد از آن شراب نوشند يا با شراب مخلوط كنند آسيبرسان نيست . گاهى كه آب را آب زبر گويند منظور آب غليظ پرمايه يا آب بسيار زداينده است و گاهى هم آبى را كه در هنگام شستوشو به آن بسيار پاككننده است زبر خوانند . آب تلخ را مىتوان بوسيلهء شيرينىها اصلاح نمود . براى دفع زيان آب شور ، خرنوب شامى ، دانهء آس ، زالزالك ، گل آزاد ، قاوت به كار آيد . عموما آب بدخيم را مىتوان بوسيلهء سركه اصلاح كرد . مزاج : آب دريا تند و تيز است . آب بورهاى گرم و خشك است . آب مسى و آهنى براى درون خوبند . خاصيت : آب سرد براى كسانى كه بندآمدهها دارند زيان است . ليكن براى كسانى كه جسم متخلخل دارند و براى بند آمدن هر نوع سيلان و نزيف موادى كه سبب بيمارى مىشوند خوب است . اگر قواى چهارگانه كه عبارت از هاضمه و جاذبه و گيرنده و راننده مىباشند در حال اعتدال مزاج باشند از آب سرد تقويت مىشوند . آرايش : آب دريا داروى تركهاى ناشى از سرما است به شرطى كه چركين نشده باشند . شپشكش است ، خون بندآمده در زير پوست را تحليل مىبرد . آبهاى گوگردى در علاج بهك و برص نافعند . ورم و جوش : آبهاى گوگردى در فرونشاندن ورم مفاصل و نرم كردن سخت شدهها و بركندن زگيلهاى آويزه كارى هستند . زخم و قرحه : آب صاف و زلال با قرحه سازگار نيست و رطوبت مىافزايد و نبايد به قرحه نزديك كرد . آب دريا خارش و گرى و قوباء را نافع است . شستشوى تن با آب گوگردى در علاج قوباء و گرى و جوشهاى سعفه مفيد است . مفاصل : آب دريا و هر آبى كه هممزاج او است اگر تن را در آن شستشو دهند از بيماريهاى عصب ، مانند لرزش ، فالج ، تخدير شدن و غيره مفيد است . آب گوگردى نيز همچون آب دريا است و در تسكين درد مفاصل و درد سرد عصب مفيد است . سر : آب نيمهگرم براى صرعداران خوب است و از آب گرم زيان بينند . بخار دريا سردرد سرد را از بين ببرد . آب مسى براى دهان و گوش سودمند است . چشم : آب كويرى براى چشم بد است . اندامهاى تنفسى : آب بسيار سرد بنفع سينه نيست . عموما آب با قصبة الريه سازگار نيست كه خشكى خواهد و آب بر رطوبت افزايد . آب نيمهگرم در علاج ورمهاى گلو ، زبان كوچك و سينه مفيد است . آب دريا را بر پستان پاشند از آماس پستان مىكاهد . آب بورهاى شايد براى شش خوب باشد . و آب زاج بلورى در خون برآوردن مفيد است . اندامان غذا : آب آهنى با سپرز و معده سازگار است و آب مسى تقريبا چنين است . آب بسيار سرد مخصوصا براى بيمارانى كه بندآمدنىها دارند ضرر دارد . آب دريا و همانندش با معده ناجور است . بخار آب دريا در علاج استسقا نافع است . آب بورهاى شايد براى معدهء مرطوب خوب باشد . آب زاج بلورى بازدارندهء استفراغ است و در اينباره اثر خوب دارد . آبى كه از گل سياه برمىآيد گيرنده است و ازاينروى در منع استفراغ مؤثر است . آبهاى گوگردى در علاج ورم و درد كبد و سپرز اثر دارند . اندامان دفعى : آب دريا را در حقنه به كار برند درد و پيچ روده تسكين يابد . آب دريا بخورند اسهال دهد . اما گزندگى دارد و بهتر آن است بدنبال نوشيدنش