أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

164

قانون ( فارسى )

گاهى روغن زيتون كه همان قوت گوشت مار دارد بر آن اضافه كنند و گاهى پوست آن را مىكنند و مورد استفادهء درمانى قرار مىدهند . ما در كتاب چهارم انواع مارها و فوائد آنها را بيان مىنماييم . گزينش : بهترين گوشت مار گوشت مار مادينه و بهترين پوست مار پوست نرينهء آن است . خاصيت : گوشت مار خاصيتى دارد كه اگر كسى از آلودگى مواد زائده و بيرون ريختنى پاك نباشد و بخورد زائده‌ها به سوى پوست نفوذ كنند . شخصى گوشت مار خورده بود گردنش پر از خراج شد . وقتى خراجها را نشتر زدند پر از شپش بودند . خوردن گوشت مار عمر را دراز و توانا را تواناتر كند و حسها و جوانى را نگهدار است و بهترين داروى جذام است . و در علاج داء الثعلب نيز بسيار سودمند است . مزاج : گوشت مار بسيار خشكاننده است و گرمىبخشىاش بسيار نيست ، پوستش نيز بسيار خشكىبخش است . آرايش : خوردن آن شپش ببار آرد و زائده‌ها را به سوى پوست مىراند . ورم و جوش : اگر سر و دم مار را بيندازند و بقيهء گوشت يا آبگوشت آن را بخورند از زيادتر شدن خنازير جلوگيرى كند . پوست مار هم همين تأثير دارد . مفاصل : اگر تقريبا چهار انگشت از طرفهاى بالا و پايينى ( سر و دم ) مار را دور اندازند و بقيه را چنان كه گفتيم آبگوشت سازند و بخورند - يا فقط گوشت را بخورند درد پيها را دوا كند و پوستش هم همين كار را مىكند . سر : پوست مار را در شراب بجوشانند و در گوش چكانند درد گوش آرام گردد . پوست مار با سركه بجوشد و سركه را در دهان گردانند درد دندان تسكين يابد . بهترين پوست مار پوست مار نر است . جالينوس گويد اگر رشته‌هاى زياد بياوريم و چنانچه با ارغوان رنگش زنيم بهتر است . آنگاه به وسيلهء اين رشته‌ها مار را خفه كنيم و يكى از اين رشته‌ها را بر گردن بيمارى كه آماس زبان كوچك و گلو دارد بپيچيم فائدهء شگفت‌انگيز دارد . چشم : گوشت و آبگوشت مار به دستورى كه نام برديم ديده را قوت بخشد . كليهء اطباء عقيده دارند كه پيه مار آب در چشم پيدا شدن را منع كند و ليكن كسى جرأت به كار بردنش را ندارد . زهرها : شكم مار را پاره كن و بر مارگزيده بگذار درد را تسكين دهد . حمار ( خر ، الاغ ) : خر عادى هست و گورخر هم هست و هر دو شناخته شده‌اند . آرايش : خاكستر گوشت خر يا جگر خر با روغن زيتون بهترين علاج تركهاى ناشى از سرماست . ورم و جوش : خاكستر جگر خر با روغن زيتون داروى خنازير و قرحه است و در مداواى جذام نافع است . مفاصل : كسى كه از خشكى دچار كزاز شده در آبگوشت خر بنشيند . سر : در ناشتا كبد برشتهء خر بخورند داروى صرع است . و همچنين اگر سمش را بسوزانند و هر روزه مقدار دو ( فلنجار ؟ ) تناول نمايند در علاج صرع مفيد است . اندامان دفعى : گويند شاش الاغ درمان درد گرده است . و گويند شاش خر وحشى - گورخر - سنگ مثانه را خرد كند . حجر اليهود ( سنگ جهودان ) : به گردويى كوچك كه كمى به درازا بزند شبيه است . راه راهى است كه خطها از هر دو طرف مىآيند و باهم تقاطع مىكنند و در اين ميانه پولكهايى كوچك و براق تشكيل مىشود . اندامان غذا : با معده سازش ندارد . معده را ناتوان كند و اشتها را از بين مىبرد . اندامان راننده : سنگ جهودان را در آب گرم حل كنند و ده ( انولوس ) تناول شود سنگ كليه را بيرون دهد و