قوباء است . آرد نخود قرحه‌هاى پليد و سرطانى و خارش را دوا كند . مفاصل : علاج درد پشت مىباشد . سر : جوشهاى تر سر را از بين مىبرد . خيس شده‌اش مسكن درد دندان ، و داروى ورم گرم و سخت لثه و معالج ورمهاى بيخ گوش است . سينه : صدا را صاف مىنمايد . از هر غذايى براى شش بهتر است و سوپ آرد نخود بسيار با شش سازگار است . اندامان غذا : آب‌پز نخود داروى استسقا و يرقان است . هر نخودى و بويژه نخود گاودانه‌اىرنگ و سياه گرفتگىهاى كبد و طحال را باز مىكنند . خوردن نخود نه در آغاز غذا خوب است و نه بعد از پايان آن بهتر آن است كه در ميان غذا تناول شود . اندامان دفعى : آب‌پز نخود سياه همراه با روغن بادام و ترب و كرفس سنگ آبدان و گرده را خرد مىكند . و همهء انواع نخود براى بيرون آوردن بچه از رحم خوب است . نخود براى قرحهء آبدان بد است . بسيار شهوت‌انگيز است . و ازاين‌رو نخود را بخورد گشن چهارپايان و شتران دهند . نخودآب را ناشتا خورند در برخيزاندن ذكر بسيار قوى است . همه نوع نخود ملين است و گرفتگى كليه را باز مىكند و بويژه نخود سياه و گاودانه رنگ آن مؤثرتر است . بعضى گويند : نخود را در سركه بخيسانند و ناشتا بنوشند و تا نيمروز صبر كنند كرم را مىكشد . بقراط فرمايد : در نخود دو گوهر موجود است كه در پختن از دست مىدهد . يكى شور است كه ملين شكم و دومى شيرين كه بول را روان سازد و در آن گوهر شيرين بادزايى هست كه شهوت‌انگيز است . حنطه ( گندم ) : نياز به معرفى ندارد . گزينش : بهترين گندم آن است كه در سختى و نرمى حالت متوسط داشته باشد . دانه‌اش درشت و چاق و تازه و صاف و رنگش ميان سرخى و سفيدى باشد . گندم سياه كم‌غذا است . مزاج : گرم است و در رطوبت و خشكى ميانه است . قاوت گندم به خشك‌مزاجى مايل است . خاصيت : گندم درشت و سرخ‌رنگ غذاى زياد دارد . گندم پخته ديرهضم و بادزا است ولى بعد از گوارش غذايش زياد است . آرد سفيد تقريبا قوت نشاسته را دارد ولى از نشاسته گرمتر است . آردى كه خودبخود لزج است با آردى كه لزجى از صنعت - كار انسان - گرفته تفاوت دارد و اثر اين دو لزج يكى نيستند . قاوت گندم به كندى سرازير مىشود و با باد زياد همراه است . پس حتما شيرين‌مزه‌اى مىخواهد كه آن را زود به سرمنزل برساند و بايد آن را با آب گرم شست تا باد پراكنده شود . قاوت كمتر خلط بوجود آرد . نشاسته سرد و تر و لزج است . آرايش : گندم رخساره را صفا دهد . آرد گندم و نشاسته و بويژه اگر با زعفران باشد داروى لكهء سياه صورت است . اندامان غذا : قاوت گندم و جو بر معده گرانى مىكنند . اندامان دفعى : گندم كال ، گندم پخته كه آرد نشده . يا در پختن حل نشده از قبيل گندم هريسه و همينطور هريسه هم خوردنش كرم توليد مىنمايد . زهرها : گندم كوبيده را بر هارگزيده نهند مفيد است . و به عقيدهء من گندم را ناشتا بخايند و بر هارگزيده گذارند بهتر است . حلبيب : دارويى هندى است و به سورنجان سفيد ماند . مزاج : در دوم گرم و خشك . مفاصل : تناولش داروى نقرس و درد مفاصل است . اندامان دفعى : بلغم پخته و خام را بيرون آرد ، كرم‌كش است و كرم كدو را از بين مىبرد و خلطهاى غليظ را مىراند .